1 Tim 2:8-15 – Man en vrouw gelijkwaardig, elk op hun eigen plek

Preek gehouden in Beilen en Hooghalen februari ’10
Tekst: 1 Tim 2:8-15

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Vandaag is het Valentijnsdag. De dag van liefde! Dit jaar valt die dag op zondag. Deze dag was door een uitgever al uitroepen tot ‘Hooglied-zondag’ of ‘relatie-zondag’. Nu is dat op zich wel mooi, maar ik heb in december ook al over het huwelijk gepreekt. Toen ik even verder dacht over dit onderwerp leek het me wel mooi om te preken over het verschil tussen mannen en vrouwen.
Daarbij wil ik vooral op twee dingen letten: wat zegt de Bijbel over het verschil tussen man en vrouw, ook als het gaat over de verhoudingen in het huwelijk?
De tweede vraag die ik wil behandelen is: wat zegt de Bijbel over de plaats van de vrouw in de gemeente?
De eerst vraag: Welke plek heb je als man of als vrouw in het huwelijk, is vandaag best moeilijk. We zien de laatste eeuw een grote verandering om ons heen. Vrouwen en mannen, zijn lichamelijk wel verschillend, maar in een relatie zou je ze geen aparte plek mogen toewijzen. Vroeger was dat anders. Pas halverwege deze eeuw mocht een vrouw zelfstandig grote financiële transacties doen. Wat is de weg die God ons wijst? De enige manier om dat te ontdekken is om te luisteren naar wat de Bijbel zegt.
Ook de vraag naar de plek van de vrouw in de kerk is actueel. De synode heeft een studie-deputaatschap ingesteld om daarover na te denken; In de NGK zijn op sommige plaatsen vrouwelijke ambtsdragers toegelaten. In Venlo mag een vrouw preeklezen, wat de nodige discussie oproept. De mannenvereniging is net bezig met 1 Kor 11 en 14 waar het gaat over de vrouw. En een heel aantal van u is ondervraagd over de verhouding tussen mannen en vrouwen en hoe u daar tegenaan kijkt.

Wat zegt de Bijbel daarover? Ik heb de preek voor vandaag zo samengevat.
Man en vrouw voor God gelijkwaardig, elk op hun eigen plek
1. De plek in het huwelijk
2. De plek in de gemeente

1. [Deze tijd/Feminisme] Paulus schrijft in de gedeelte over mannen en vrouwen. Het komt op het eerste gezicht best vreemd over. Ik denk als je dit vandaag gaat voorlezen aan je collega’s die niet geloven, dan zullen ze er wel vreemd van opkijken. Je zegt vandaag de dag toch niet tegen een vrouw: “kleed je waardig, sober en ingetogen”. “Je moet als vrouw bescheiden zijn”. “Je mag niet onderwijzen of gezag hebben over de man”. Wat betekent dit precies? Is dit werkelijk waar wat er staat? Zijn wij zo’n cultuur niet ontgroeid? Is dit niet heel gedateerd?

[Feminisme toen] Toch zei Paulus dat toen ook al in een tijd dat het niet vanzelfsprekend was dat de man gezag had over de vrouw. Juist niet in Efeze. Want daar werd de Artemis van de Efeziërs vereerd. Een godin. Er waren veel vrouwen die rijk waren en zich ook zo profileerden. Er was zeg maar een behoorlijke emancipatiebeweging. Vanuit Rome was er een emancipatiebeweging gekomen van vrije vrouwen. Ook in Efeze kwamen die steeds meer voor: vrouwen die een rolmodel werden voor onafhankelijkheid. Die rijke vrouwen kwamen op voor zichzelf door hun spreken of door hun opvallende uiterlijk. Dure sieraden,dure kleding en opvallende haardracht.

Dat is al een reden om te zeggen: Paulus praat niet zomaar vanuit een patriarchale cultuur, een cultuur waarin mannen het voor het zeggen hebben. Een cultuur die we nu ontgroeid zijn. Maar de belangrijkste reden als tijdgebonden weg kunnen zetten, is dat Paulus in deze tekst argumenten gebruikt die uitstijgen boven een persoonlijke opvatting van Paulus. Hij beroept zich op de Schepping van God. Bovendien zegt hij in vs. 8: Op iedere plaats. Het gaat hier dus over elke plaats waar Gods gemeente samenkomt.

[Schepping] Paulus beroept zich wat betreft zijn onderwijs op de orde zoals die in de schepping is ingesteld. God had in het paradijs eerst Adam geschapen, en dan pas Eva. Beiden zijn naar het beeld van God geschapen. Ze krijgen samen opdrachten van God om de aarde te beheren en te vullen. Beiden zijn gelijkwaardig voor de HEER.
Adam was de eerste, die geschapen werd. Hij werd gevormd uit stof van de aarde. Pas daarna werd Eva geschapen, uit een rib van Adam. Op een andere manier dus, en dus ook als tweede. Zij werd geschapen als een helper die bij Adam past. Je zou kunnen zeggen dat Adam ‘de teamleider’ was. Hij neemt het initiatief. Hij is de eerste. God gaf de man de taak van dienend leiderschap in Gen 1. Al voor de zondeval is dat aan te wijzen. In 1 Kor 11 schrijft Paulus het zo: De vrouw is omwille van de man geschapen (1 Kor 11). Het wordt de omgekeerde wereld als de vrouw gezag gaat uitoefenen over de man. 8 (De man is immers niet uit de vrouw voortgekomen, maar de vrouw uit de man; 9 en de man is niet omwille van de vrouw geschapen, maar de vrouw omwille van de man.). Daar kijkt Paulus niet alleen ver terug naar de schepping, Hij kijkt ook omhoog naar de Vader en de Zoon. Zoals zij zich verhouden, mogen ook man en vrouw zich verhouden: Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.

Is door de komst van Jezus niet elke onderscheid tussen man en vrouw verdwenen? Sommigen beweren dat door te wijzen op Gal 3:28. Er is geen onderscheid tussen man en vrouw, slaaf of vrije, jood of Griek. Kun je dan zeggen dat al het verschil wegvalt? Nee. Waar Paulus het hier over heeft is over de weg van de verlossing. Alleen door Jezus Christus kun je gered worden, niet door eigen werken. Op die manier is er geen verschil, maar dat wil niet zeggen dat elk onderscheid dan wegvalt!

Paulus gebruikt in 1 Tim 2 niet alleen het argument van de volgorde, hij zegt ook: niet alleen omdat Adam eerder was geschapen, mag de vrouw geen gezag uitoefenen over de man. Ook omdat Eva misleid is, en niet Adam. Krijgt Eva hier de schuld van de zonde? Nee! Het gaat erom dat zij misleid werd. Op een verkeerd been gezet door de duivel. Alsof je geen een boom mocht eten, alsof je wijs zou worden door de vrucht, alsof het niet uit zou maken dat je van die vrucht at. Zij is misleid door de duivel. Rom 5 en 1 Kor 15: door één mens, door Adam is de zonde in de wereld gekomen. Juist de man die leiding moest geven, leiding moest geven ook aan zijn vrouw, kiest ervoor om naar de duivel te luisteren. Beiden zullen moeten strijden tegen dwaling.

Wat het nu precies betekent dat de man gezag heeft, wordt in onze tekst niet zo uitgewerkt. Dat wordt wel heel mooi uitgelegd in Ef 5. Met een ander beeld. Want voor het gezag van de man kan ook gewezen worden naar de relatie die er is tussen Christus en de gemeente. Zoals Christus zich overgegeven heeft voor de gemeente, zo mag de man zich overgeven voor de vrouw. Het is dus geen leiderschap op een negatieve manier. Iemand zei eens, als mijn man zo het voorbeeld van Jezus volgt, dan wil ik wel door mijn man geleid worden.

Wat betekent dit? Als je gelooft in God, dat Hij eerst de man geschapen heeft en dan de vrouw, dan betekent dit ook dat je als man de ‘teamleider’ in het huwelijk bent. Dat jij vaak degenen mag zijn die het initiatief neemt. Dat is een hele verantwoordelijkheid. Ik schrik er soms wel van als ik hoor hoe vaders zich achter dat ‘gezag’ verschuilen. Gezag betekent niet heersen. Dat verkeerde gezag is de straf die God gaf na de zondeval, een overheersen van mannen waar de wereld juist van bevrijd moet worden. Gezag mag nooit betekenen dat je zegt: ‘je moet maar naar mij luisteren’. Of dat je je terugtrekt uit het gezin of uit de opvoeding. Juist als God je verantwoordelijkheid geeft, zul je die ook waar moeten maken. Zul je zo moeten leven dat je niet in je eigen dingen opgaat, je werk, je hobby’s, de krant of televisie, maar dat je actief aanwezig bent in het gezin. Maak je verantwoordelijkheid waar!

Mannen: denk erom dat u uw vrouw voorgaat in het doen van het goede. Gezag maakt het er niet makkelijker op. Juist in de dienen van de HEER, mag je het voortouw nemen. Wie zegt ’s avonds voor het slapen gaan: laten we nog even de Bijbel pakken? Wie zegt als je zondags ergens op bezoek geweest bent en het is al wat later: laten we toch opschieten en zorgen dat we in de kerk komen? Wie neemt het initiatief om als er tijdens het eten onrust was, je weg moet, om dan toch te zorgen dat de Bijbel op tafel komt? Juist daar mag je als man leiding in nemen. Hoe vaak neem je de tijd om met je zonen en dochters te praten over vragen die ze hebben; over wat er behandeld wordt op catechisatie, school of vereniging. Welke gesprekken ze hebben gehad of welke programma’s ze hebben gezien of op welke websites ze hebben gesurft?

Dit is niet pas iets wat geldt als je getrouwd bent, ook in de verkeringstijd moet je als jongen nadenken hoe je met een meisje omgaat. Gedraag je je verantwoordelijk en speel niet met de gevoelens van meisjes.

Wat betekent dit voor een vrouw in een huwelijk? Ontvang zijn liefdevolle zorg, als een zorg die Christus aan je wil geven. Tegelijk mag je ook zorg en liefde voor je man tonen. Hem ondersteunen en bemoedigen. Juist als vrouw mag je ook liefdevolle zorg geven. Als je spreuken 31 leest dan komt daar geen beeld naar voren van een vrouw die maar minderwaardig is ten opzichte van de man. Zij heeft op haar eigen plek haar taken en mogelijkheden. Wat is ze actief en wat een ‘manager’ van het huis komt in haar naar voren.

Voor kinderen: zowel vader als moeder gehoorzamen. De Bijbel kan soms zelfs de moeder voorop zetten als het gaat om het gebod. Toon eerbied voor je vader en moeder.

2. De plek van de vrouw in de gemeente
Paulus wil rust voor de gemeente in de wereld (2:1-7), maar ook rust als de gemeente samenkomt.
Natuurlijk nog niet zulke gestileerde kerkdiensten als wij hadden, maar samenkomsten in huis. Ook daar moet alles in rust toegaan. Mannen moeten met opgeheven handen bidden. Daar kun je nog bij zeggen: dat is een vorm, dat kun je ook anders invullen. Wat Paulus wil zeggen is: bidt met heel je hart, met overgave en niet met strijd of twist. Een aansporing specifiek aan mannen. De vraag is: kom je in de gemeente voor jezelf of voor God. Paulus wil niet dat mannen zelf ‘haantje de voorste’ spelen en op zichzelf gericht zijn. Ze mogen zich helemaal overgeven aan de HEER. Als ze zo bidden, laten ze een goede houding zien.

Vrouwen moeten niet met goud of parels, met opzichtige haardracht in de kerk komen.
Vrouwen moeten niet alle aandacht naar zich toetrekken door hun manier van kleden. Geen vrouw is aantrekkelijker dan een vrouw die getooid is met goede daden. Ook zij komen in de gemeente voor de Heer. Naar Hem moet de aandacht van de gemeente uitgaan.

Hoe zag de samenkomst er uit? Vanuit 1 Kor 14 wordt duidelijk er ruimte is voor profetie, het spreken namens God. Vrouwen mogen veel doen in de gemeente. Er worden ook vrouwen genoemd die profetes zijn. Maar als het gaat om de uitleg van de profetie, staat in 1 Kor 14 dat de mannen dat moeten doen. Het kan niet zo zijn dat de vrouw in de gemeente dan gezag krijgt over de man.

Dat is ook precies wat Paulus hier zegt:
Twee dingen mag de vrouw niet doen. Ze mag niet onderwijzen en ze mag niet regeren. Ds. Schreuder legt het zo uit: Onderwijs dat wil zeggen: geloofsonderricht geven als de gemeente als geheel bijeen is. Regeren betekent: met gezag onderricht geven in de zuivere leer, dat de gemeente bewaart bij de het goede nieuwe van Jezus Christus, zoals de apostelen dat aan de kerk hebben overgeleverd. Het is het onderwijs dat er toe dient dat gemeente zich houdt aan alles wat de Heer ons opgedragen heeft waarbij verkeerde opvattingen worden weerlegt. Juist in hoofdstuk 3 gaat het over de opzieners. Een opziener moet een goede leraar zijn, en goede leiding kunnen geven. Daarom heeft Paulus in 1 Tim 3 alleen mannen op het oog.

Laten we opletten dat het gaat over het samenzijn als gemeente: dan mogen er geen interrupties en discussies zijn die niet passen bij het gezag dat een man heeft.
Het gaat hier dus niet over de plek die je als vrouw verder in mag nemen in de samenleving. Vrouwen kunnen ook prima manager zijn, onderwijs geven. In deze tijd gebeurt dat volop. Ook in de Bijbel lezen we dat vrouwen onderwijs geven, dat Aquilla actief is in de evangelieverkondiging. Maar voor de samenkomsten heeft God een andere regel gesteld, daarin komen speciale verantwoordelijkheden op de man af.

Dat wijst ook een weg naar wat vrouwen vandaag wel en niet mogen in de gemeente. Vanuit het Bijbels onderwijs moet in ieder geval duidelijk zijn dat de vrouw niet mag regeren en onderwijzen. Aan dat uitgangspunt zal de kerk zich ook altijd moeten houden.
Toch wordt ook de vrouw op een speciale manier ingeschakeld in de gemeente. Paulus zegt zelfs: Zij wordt gered doordat ze kinderen baart. Dat wil niet zeggen dat zij een verdienste moet leveren om gered te worden. Juist als vrouw krijgt ze te maken met de gevolgen van de zonde. De pijn die het doet om kinderen te krijgen. Maar ze wordt ook ingeschakeld voor de redding. Een prachtige plek in de kerk: door de kinderen wordt de kerk gebouwd. Als gelovige moeders kinderen ontvangen en op die kinderen de stempel zetten van een christelijk opvoeding (Ds. Schreuder). Iemand zei: in de geloofsontwikkeling is juist de moeder vaak de bepalende factor.

Als we zo naar de Bijbel geluisterd hebben, dan ontdekken we: man en vrouw hebben een eigen plek in de gemeente en in het huwelijk. Toch mag de overeenkomst overheersen: beiden zijn geschapen naar Gods beeld, worden gered door Christus. Voor beiden zijn er taken in de gemeente van Christus, of je nu getrouwd bent of niet getrouwd bent.

Het is Valentijnsdag. Er wordt veel gepraat over liefde. Soms mooi, maar het kan ook pijn doen als je dat mist. God wil juist in de gemeente mannen en vrouwen ook alle mogelijkheden geven om als man, als vrouw hun gaven in te zetten. Kijk eens hoeveel diaconaal werk er gedaan kan worden door mannen en vrouwen. Juist weduwvrouwen hadden een belangrijke taak in de gemeente. Laat juist Gods liefde de gemeente vervullen. Laten dat niet alleen woorden zijn. Als je van elkaar houdt is dat mooi om dat met daden te onderstrepen. Laten we steeds zoeken naar manieren om aandacht aan elkaar te geven, naar elkaar om te zien naar elkaar en elkaar te bemoedig. God wil juist dat in de gemeente de echte liefde tot bloei komt: liefde die we steeds weer in de gemeente mogen laten zien. Laat juist op deze zondag en deze week dat duidelijk worden, in hoe jij je gaven als man en als vrouw inzet: Voor wie veeg jij deze week de stoep, wie vraag jij of er nog boodschappen gedaan moeten worden, wie help jij bij een klusje, hoe zet jij je in voor allerlei taken in de kerk. Ik bid dat Heer zijn zegen geeft over de liefde die we aan elkaar mogen laten zien, doordat wij ons laten vullen door de liefde van Christus. Hij die voor ons gekruisigd is! (citeer refrein gz 130) Amen

Liturgie zondag 14 februari 2010 – Beilen en Hooghalen

Gedicht

Ps 63:2,3 ‘Uw liefde is het hoogste goed, wat U, o God mij hebt gegeven.’
Beilen: Wet
Beilen: Ps 56:1 en 4 (groep 8 ) ‘Ik zal aan U mijn leven wijden’
Gebed
Lied 130 ‘Toen God de wereld gemaakt had’
Lz en T 1 Tim 2:8-15
Preek
Ps 127:1, 3 en 4
Gebed
Hooghalen: Geloofsbelijdenis
Hooghalen: Gz 139:3 (groep 6) ‘U Vader, U zij lof, Lof uwen Zoon, Lof uwen Geest’
Collecte
Gz 119:1 en 2 (aangekondigd na collecte) ‘Om zijn kerk als bruid te werven kwam Hij ten hemel af`.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: