Psalm 136:1-9 – Schepping en evolutie

Preek gehouden Heemse, 15 oktober 2017

Tekst: Psalm 136:1-9 / Jongeren / Schepping en evolutie

 

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

[dia 1] Wat kun je zeggen over de zon? Wat geweldig als de zon schijnt. Wat lekker dat het warm is als de zon schijnt. Hoeveel sterren zijn er? Hoe ver is een ster? Als je schepping deze dagen met een gouden glans ziet, door de herfstbladeren. Ik ben ook blij dat de catechisanten bijna allemaal invulden bij de enquête: ik ben onder de indruk van hoe mooi God alles gemaakt heeft. Bijna iedereen was het daar mee eens of helemaal mee eens.

[dia 2] Wat kun je zeggen over de zon? Als ik op Wikipedia kijk vind ik het volgende: De zon is een middelgrote ster. De zon is 332.946 maal de massa van de aarde, verreweg het zwaarste object in ons zonnestelsel. De zon heeft een diameter 109 maal die van de aarde, waarmee de zon het grootste hemellichaam in het zonnestelsel is. De aarde past er meer dan een miljoen keer in. De gemiddelde afstand van de zon tot de aarde bedraagt ongeveer 149,6 miljoen km.

[dia 3] De zon bevindt zich op ongeveer 27 000 lichtjaar van het centrum van ons sterrenstelsel de melkweg (dit centrum is vermoedelijk een reusachtig zwart gat), in de ongeveer 100 000 lichtjaar brede en 3000 lichtjaar dikke galactische schijf. De zon beweegt zich met een snelheid van ongeveer 220 km/s in ongeveer 226 miljoen jaar eenmaal rond het centrum van ons sterrenstelsel. Aan sterren die vergelijkbaar zijn met de zon kan worden afgeleid hoe de zon diverse stadia van haar ontwikkeling doorlopen heeft. Uit zulk vergelijkend onderzoek blijkt dat de zon aan het begin van de hoofdreeksfase (4,5 miljard jaar geleden) meer dan tien maal zo snel om haar as draaide als nu. Deze periode valt ongeveer samen met het vermoedelijke begin van het leven op aarde, 3,7 miljard jaar geleden. De zon is al ongeveer 4,5 miljard jaar hoofdreeksster en zal dit nog zo’n 5,5 miljard jaar blijven.

[dia 4] Als ik zo wat info over de zon voorlees, die niet uit de bijbel komt, dan kan ik me voorstellen dat je er wel wat vragen bij krijgt. Iemand zei: de bijbel wil van ons geen astronomen maken, maar de bijbel wil ons leren om heilig te leven. De bijbel heeft niet de bedoeling om ene wetenschappelijk boek zijn. Toch kan je als gelovigen wel allemaal vragen krijgen bij schepping en evolutie. Nu is dat niet bij alle catechisanten zo: tien van de 112 hebben er veel vragen bij, twintig hebben er wel vragen bij. Maar heel veel niet zo veel. Veel jongeren groeien hier op in een christelijke omgeving, waar velen niet zoveel vragen stellen bij het feit dat je zegt: God heeft alles gemaakt. Ik kon de enquête niet uitsplitsen op leeftijd: maar misschien dat hoe ouder je wordt, of afhankelijk van je opleiding of studie je misschien wel meer vragen krijgt.

[dia 5] Het bijzondere is dat veel christenen er heel verschillend mee omgaan. Sommigen nemen de evolutietheorie grotendeels over, anderen houden vast aan een jonge aarde van ongeveer 6000 jaar oud. Aan zes scheppingsdagen van 24 uur. Je ziet dat de jeugd hier ook verschillend over denkt. Er is onder christenen een groot verschil van inzicht. Al tientallen jaren vinden er veel discussies over plaats. Hoe kun je daar nu als christen, die gelooft in God, de schepper, die gelooft in Jezus de opgestane Heer, geleid door de Geest het beste me omgaan? Die vraag staat centraal: dat betekent geen antwoord op alle vragen, maar het leert ons wel een bepaalde houding.

[dia 6] En als christen mag dan voorop staan dat we zeggen: God is de schepper. Ik ben blij dat bijna niemand daar aan twijfelt. God heeft grote wonderen gedaan toen Hij de aarde maakte, zegt Psalm 136. En ook: Hij heeft alles met wijsheid gemaakt. De zon, de maan, de sterren: ze doorlopen allemaal hun vaste banen. Wij kunnen er niet bij en zijn onder de indruk van de wijsheid waarmee hij alles schiep. Zo’n wijsheid dat sommige wetenschappers die niet geloven zeggen: er moet wel iemand zijn die dit bedacht heeft. Je kunt merken dat dit met inzicht is gemaakt: bijvoorbeeld een oog van de mens, dat kan haast niet langzaam gegroeid zijn, want dan zouden er in één keer zes stappen gezet moeten worden. Het lijkt wel over een intelligent design achter zit.

[dia 7] De bijbel leert ons niet de afstand van de zon naar de maan. Christenen moeten oppassen de bijbel zo te gebruiken (=1e valkuil). Dat leert ons de natuur. En het is heel goed om dat te bestuderen. Maar de bijbel leert ons wel: waarom de wereld er is. Wat het doel van de wereld is. Waar de wereld vandaan komt. We zijn maar niet aan ons lot overgelaten, maar er is een schepper! Iemand is begonnen. En Hij is trouw: zijn liefde houdt niet op te bestaan. Zijn liefde duurt in eeuwigheid. In die zin is dat boek van de natuur wel mooi, schitterend deze dagen!, moet je ook niet bang zijn om je er in te verdiepen en allerlei dingen in te vinden in de verten van het heelal, in de diepten van de aardlagen, in allerlei fossielen. Maar uiteindelijk blijft de Bijbel het duidelijkste boek als het gaat over waarom je hier bent en hoe je gered kunt worden.

Terwijl christenen moeten oppassen de bijbel niet verkeerd te gebruiken, moeten wetenschappers oppassen om te grote uitspraken te doen (=2e valkuil). Evolutionisme kan dan zomaar een geloof worden. Dat het niet gewoon onderzoekt wat je kan zien, maar dat ze dan ook zeggen: er is dus geen God. Alles is hier toevallig ontstaan. Dat is het verschil tussen evolutieleer en evolutionisme.

 

[Dia 8] Als we psalm 136 lezen zien we hoe de schrijver onder de indruk is van Gods liefde. Het is een bijzondere psalm: het grote loflied op God. Deze psalm is gemaakt om door iemand gezegd te worden en vervolgens zegt dan het hele volk dat Gods liefde tot in eeuwigheid is. Waarin blijkt Gods liefde: de psalm kiest twee dingen uit. Eerst in de schepping, en het tweede is in de bevrijding uit Egypte. Als je dat met elkaar verbindt dan zie je dat Gods handelen in deze wereld een liefdevol handelen is. Hij heeft ons gemaakt. Maar Hij wil ons ook meenemen. Hij begon. Maar hij heeft ook naar de mensen omgezien in hun nood. Zoals Hij later in Jezus naar ons heeft omgezien. God heeft de lichten aan de hemel gemaakt, op de eerste dag het licht zelf, en in Christus heeft hij het licht van de wereld naar de aarde gezonden. Zo werd Jezus onze redder en verlosser: zo werd opnieuw duidelijk dat Gods liefde in eeuwigheid duurt.

 

[dia 9] De dichter beschrijft niet de doorsnee van de zon. Dat konden ze toen waarschijnlijk ook niet weten. Hij schrijft alleen op dat de zon heerst over de dag. De zon laat zien wanneer het dag is, de zon ordent het leven, zonder zon zou er geen leven zijn. En de maan en de sterren: die laten ’s nachts zien waar je bent en geven soms nog wat licht. Met name op zee kunnen de sterren je nog de weg wijzen.

Nu is de maan eigenlijk geen licht … want de maan weerkaatst alleen het licht van de zon. En als hier staat God spreidde aarde uit, letterlijk staat er: God stampte de aarde vast op de wateren, dan past dat niet bij hoe wij de wereld zien. Maar wel bij die tijd: dat men dacht dat er drie lagen waren: de hemel, de aarde en het water onder de aarde. Denk maar aan hoe je dat altijd in de wet hoort. Maar wij weten wel beter! De aarde is niet plat. Het land is niet vastgestampt op de aarde. De aarde is rond. Wel zijn we met de dichter van de psalm blij dat het land en de zee gescheiden zijn.

 

[dia 10+11] Zo kijken we nu anders tegen de aarde aan, tegen de lichten aan. Stel nu dat het waar is: dat de aarde 14,55 miljard oud is. Dat de evolutietheorie gelijk heeft dat wij van apen afstammen. Zou je dan niet meer kunnen geloven. Zou dat dan iets zeggen over dat God er niet meer is? Ik merk in gesprekken, ook met mensen die niet meer geloven, dat deze vraag hen wel bezighoudt. Ze hebben teveel vragen. Hebben gehoord over dynosauriers, over het heelal, over de aardlagen. Ze vinden het moeilijk om geloof en wetenschap te combineren.

[dia 12] Prof. Gijsbert van de Brink heeft net een boek geschreven: ‘En de aarde bracht voort …’ waar hij op deze vraag ingaat. Stel nu dat het waar is: dat alle dieren langzaam ontstaan zijn. Misschien twijfel je daar niet aan en zeg je: 2% kans dat het waar is. Of zeg je 80% kans dat het waar is. Ik hoorde iemand zeggen: voor mij is het grote onzin, dat is niet zo’n vraag als ‘stel dat de maan van kaas is’. Maar een ander zei: op de universiteit gaat iedereen er zo vanuit en ik kom zoveel gegevens tegen ik twijfel er wel aan.

Van de Brink heeft gezegd: ik wil nadenken over die vraag. Stel dat het waar is … Hij komt tot de conclusie: ook als het waar is kun je nog best in God geloven. Net zo goed als we ook nog in God geloven nu we zeggen dat de aarde rond is. De bijbel leert ons dat God de schepper is en dat Hij alles in zijn hand heeft. Dat Hij ons wil verlossen door Jezus Christus. Een tijdje terug verscheen er zelfs een kinderboek: Topnerd Tycho waarin Corien Oranje en Cees Dekker ook zo spreken over dat je kunt geloven in God en toch ook de evolutieleer aan kunt nemen.

 

[dia 13] Ik wil iedereen die met dit onderwerp echt bezig is en vragen heeft van harte aansporen om zich hierin te verdiepen. Het laat zien dat het nog niet zo makkelijk is. Het biedt mogelijke oplossingen aan. Het zal je hopelijk een bepaalde houding leren: alles is niet zo zwart-wit. Het daagt je uit om over de dingen na te denken.

Dat neemt niet weg dat er ook grote vragen te stellen zijn bij die benadering. Hoe kan nu de mens van een dier afstammen, en Adam en Eva toch zonder zonde door God gemaakt zijn. Als je zo makkelijk omgaat met de gegevens van Genesis 1, waarom zou je dan anders omgaan met wat er staat over Christus dood en opstanding. Paulus is daar immers heel duidelijk over: als Christus niet uit de dood is opgestaan zijn we de beklagenswaardigsten van alle mensen.

Ik vond het mooi wat deze psalm vooral wil leren. We stellen niet de mens als het middelpunt, maar het is God die centraal staat. Waar wij graag vanuit het ik denken, en vanuit wat wij kunnen bevatten: richt deze psalm zich op God. Hij is het die de aarde schiep: zijn liefde duurt in eeuwigheid. Hij is het die de zijn volk verlost: zijn liefde duurt in eeuwigheid. En elke keer als de zon opkomt, maar ook als de zon ondergaat, mogen we ons richten op zijn werk. Hem dankbaar prijzen en loven.

 

[dia 14] Er zijn heel wat punten aan de orde geweest.

We mogen leren om niet zwart-wit te denken.

Er zijn geen makkelijke antwoorden.

Tegelijk houden we vast: de wetenschap moet geen geloof worden.

We geloven in God de Vader, de almachtig Schepper.

Hij heeft alles gemaakt, met wijsheid. Hij toonde zijn liefde in zijn Zoon Jezus Christus.

Zijn liefde zal bestaan in eeuwigheid. Amen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: