Psalm 51 – Gedoopt: door Christus schoongewassen van de zonde

Preek Heemse 23-9-2018

Tekst: Psalm 51

Geliefde gemeente van Jezus Christus,

[#1] Wanneer een kindje wordt geboren dan zijn we onder de indruk van hoe mooi het door God geschapen is. Psalm 139 bezingt het wonder van hoe God al in de moederschoot zo’n kindje heeft geweven. Vanaf het eerste begin is het omringt door Gods zorg en liefde. Zoals je onder de indruk komt van Gods grote scheppingswerk: de zon, de maan, de wolken, de luchten, de sterren, zo kun je ook onder de indruk komen van hoe God uit de liefde van man en vrouw een kindje doet groeien. Waar wetenschappers tegenwoordig veel kunnen en steeds meer ontdekken van het bijzondere van de schepping, blijft het een wonder hoe God ‘leven’ kan geven. Een uniek, kostbaar leven, waarvan de dagen in zijn boek staan. Om met Psalm 19 te zeggen: een verhaal zonder woorden over de almacht van God.

[#2] Toch vraag je bij de doop: ‘Erkent u dat Nick zondig en schuldig ter wereld is gekomen en uit zichzelf niet goeds kan doen en dat hij van nature blootstaat aan Gods toorn?’ Waarom wordt zo’n vraag gesteld? Als kerklid zit je misschien al te denken: nou, zoveel verkeerds zie ik nog niet bij zo’n klein babytje. Zo zondig is dit kindje toch nog niet. En zeker als er buren of vrienden zijn die niet naar de kerk gaan, kunnen zij ook vragen krijgen: is dit een kerk waar je somber wordt gemaakt, waar ze alles wat zwart zien, waar steeds weer over zonde wordt gepraat?

Ik begreep dat er dominees zijn die dan de vraag maar wat aanpassen. Het minder over dit kind laten gaan, maar meer in het algemeen houden. Dat ze zelf ook niet zo goed met die vragen uit de voeten kunnen. Zou dat een goede weg zijn? Of is dit iets waar je juist meer nadruk op zou moeten leggen? Iemand ging een keer weg hier bij de kerk en zei: er wordt te weinig over zonde gepreekt. Je hoort bijna niets meer over wat verkeerd is. Iedereen krijgt vooral een aai over de bol en te horen dat we een parel zijn in Gods hand, maar volgens mij klopt dat niet.

 

[#3] Gedoopt: door Christus schoongewassen van de zonde

  1. De zonde in beeld
  2. In zonde ontvangen
  3. Schoongewassen!

[#4] Om een goed beeld te krijgen wat het formulier bedoeld met ‘zondig en schuldig ter wereld gekomen’, moeten we eerst ontdekken wat zonde precies is. Als je op straat vraagt wat ‘zonde’ is, dan volgen er heel verschillende antwoorden. Zonde, dat is dat die mooi bloem geknakt is. Zonde dat we die wedstrijd verloren hebben. Zonde dat dat die mooie vaas kapot gevallen. Iets wat heel is, is kapot gegaan. Je kunt niet het doel bereiken wat je graag had willen bereiken. [#5]  Bij schuldig denken we aan iets wat je verkeerd hebt gedaan: jij hebt een nota nog niet betaald, dus je staat in de schuld. Je hebt een misdaad begaan: een overval, een inbraak, dus de recht zegt dat je schuldig bent. ‘Zonde doet zich voor als een kwaad dat niet recht doet aan wat we ons bij het leven voorstellen’ (Brink/Kooi).

[#6] Als we in de kerk over zonde en schuld praten komt er nog wat bij. We geloven dat God ons gemaakt heeft en dus ook zijn regels en wetten geeft over hoe het goed is om te leven. Op zondag horen we de wet: niet vloeken, niet stelen, niet verlangen dat wat van de ander is. Regels die God geeft om ons leven goed te maken. Op het moment dat we zonde doen, missen we dus niet alleen ons doel, we doen dan ook zonde tegen God. We doen Hem pijn wanneer we geen liefde aan Hem of de naaste hebben getoond, wanneer we zijn regels overtreden.

[#7] Dat is ook wat in deze Psalm 51 opvalt: David had zijn buurman Uria gedood, hij had gekeken hoe mooi Batseba was en overspel gepleegd. Maar dan zegt hij: tegen U heb ik gezondigd, ik heb gedaan wat kwaad was in uw ogen. Daar ontdek je de diepte van de zonde: hij had bloedschuld op zich geladen door Uria te laten doden, zijn nabestaanden zouden zich op hem willen wreken. Hij had zijn vrouw afgepakt. Hij had in een machtspositie Batseba verleid en meegenomen. Hij heeft de naaste pijn en gedaan en daarmee God pijn gedaan.

Wanneer David hier zijn schuld beleid dan spreekt hij eerlijk tegenover God uit wat hij verkeerd heeft gedaan. Dat is wel het knappe en indrukwekkende van deze boetedoening. Als je bidt, zul je misschien vaak vragen: Here, vergeef mijn zonden. Maar denk je dan ook aan wat verkeerd is? Heb je dan ook werkelijk iets voor ogen, of denk je meer: als ik dat maar zeg dan is alles wat tussen God en mij instaat weer opgeruimd. Je merkt bij David dat hij echt spijt heeft van zijn zonden, dat hij er niet omheen draait en het niet goed praat, dat hij zich ook voorneemt om het goede te gaan doen: hij wil graag een nieuw hart, hij vraagt Gods Geest. Daarvoor moet je eerst weten wat je verkeerd hebt gedaan: dan kun je God vragen of hij wil helpen om het beter te gaan doen.

[#8] Moet je dan altijd alles precies kunnen benoemen? We lazen ook Psalm 19. Daar bidt de dichter of God hem ook van zijn verborgen zonden vrij wil spreken.

Hoe goed je ook je best kunt doen om zonde te ontdekken, soms ben je blind voor wat verkeerd is. Daarom is het goed als iemand je uit liefde wijst op dingen waar je ander mee kwetst, waarmee je de ander pijn doet, waarmee je niet aan de bedoeling van God beantwoord. Als iemand je aanspoort om met God te leven. Maar soms kunnen we ook als samenleving verborgen zonden hebben: eeuwenlang werd slavernij geaccepteerd, maar hoeveel onrecht is daar niet geleden. Hadden de mensen hun ogen op slot? En tegenwoordig: kun je schoenen en kleren kopen, die bijna niets kosten. Maar ben je je bewust van hoe daarvoor soms mensen uitgebuit worden en als slaven moeten werken. We mogen bidden dat God onze ogen opent: voor kwaad dat we anderen aandoen, voor pijn die we anderen bezorgen, voor verdriet dat wereldwijd pijn veroorzaakt.

 

[#9] 2. In zonde ontvangen?

We hebben zo helder wat zonde is, maar dan die vraag over zo’n babytje. Dat heeft nog geen zonde gedaan, maakt nog geen plannen om iets verkeerds te doen, en moet je dan op zoek gaan naar iets verkeerds. Het is toch vooral heel lief, kwetsbaar, snoezig?

Een belangrijke tekst in dit verband is Psalm 51,7. Ik heb die tekst al heel vaak gelezen maar nooit geweten dat het eigenlijk zo’n moeilijke tekst is. Als je de Hebreeuwse woorden gaat lezen, is het heel moeilijk te vertalen. David zegt: ik was schuldig toen ik (en dan wordt er meestal vertaald) werd geboren, anders is het niet te begrijpen. En dan gaat hij nog een stapje terug: naar hoe zijn bestaan begon. Sommigen zeggen dat dat moment dan al ‘zondig’ was, alsof seksualiteit iets zondigs is, maar David wil vooral zeggen: ik ben vanaf het eerst begin al zondig. Hij wil niet de schuld aan zijn moeder, aan zijn ouders geven. Hij zegt juist in vers 6: ik heb gezondigd. Hij vindt zichzelf schuldig en hij zegt: er deugd niets aan mij. Daarmee gaat hij terug naar het eerst begin, niet om een excuus aan te voeren, zo van: we zijn nu eenmaal zondig, dus ik kan er ook niet zoveel aan doen. Nee, juist om open en eerlijk tegen God te zeggen. Ik was niet goed, en dat zit heel diep in mij. Ik wil het niet goed praten, ik wil geen uitvluchten verzinnen, ik ben zelf de schuldige in deze situatie.

[#10] Hoe komt dat David zondig is? Dat wij zondig zijn? Wanneer we dan bij de doop van een kindje zeggen: zondig en schuldig ter wereld gekomen bedoelen we niet dat zo’n kindje nu al zonde doet. Maar, eens, lang geleden hebben Adam en Eva in het paradijs tegen God gezondigd. Daarmee werd het leven gevangen in de dood: er is ziekte, handicap, pijn en verdriet gekomen. Uiteindelijk is het leven hier op aarde sterfelijk geworden. Zonder dat we het willen, weten we dat we hier op aarde het paradijs niet zullen vinden. Het koninkrijk van God, het eeuwige leven, het paradijs kunnen we niet meer binnengaan, met dit lichaam. We leven in een gebroken wereld. En wanneer dan een kindje geboren wordt dan kunnen we niet anders dan dat beamen: het is pril, het is kwetsbaar, want deze wereld is niet volmaakt. We delen allemaal in de gevolgen van de zonde. Dit leven op aarde is eindig. Het is niet mee de hemel op aarde.

Kunnen we het daartoe dan beperken? Bedoelen we alleen maar dat we allemaal sterfelijk mensen zijn? Nee, het gaat wel een stapje dieper. Want hoe komt dat, hoe is de dood in de wereld gekomen? Doordat Adam God verliet. Adam en Eva hadden de mogelijkheid om het goede te doen en ze kozen tegen God. Daarmee is elk kind dat de geboren wordt de mogelijkheid ontnomen om een volmaakt leven te leiden. Bij elk mens komen vroeger of later zonden naar voren. Pas dan zijn ze persoonlijk schuldig, nu deelt een babytje in de schuld van Adam. Daar is als het ware de wortel van de plant verrot en grijpt die verrotting om zich heen.

Ook al is het al Gods genade, dat Hij ook nog veel goeds in de mens heeft laten bestaan. Ook als je niet gedoopt wordt, groeit er nog veel moois in je leven, hebben we verstand, kun je van alles doen, kunnen we in liefde leven. Maar dat is dan wel beperkt tot het leven hier en nu. Duikt ook steeds weer de zonde de kop op.

 

[#11] 3. Schoongewassen!

Vaak wijs ik er bij de doopvont op dat de doop het teken is van schoonwassen. Zoals je onder de douche gaat en het vuil van je afspoelt. Zoals je je handen wast nadat je slijm hebt gemaakt. Zo wil de doop ons schoonwassen. David gebruikt in Psalm 51 ook heel duidelijk dat beeld: hij vraagt God om schoon gewassen te worden. Daarbij gebruikt hij een beeld uit de tempeldienst: met hysoop of majoraan, een plant die gebruikt werd om bloed te sprenkelen in de tempel wil hij schoongewassen worden. Hij wil graag weer witter worden dan sneeuw. Hij vraagt of God zijn ogen wil sluiten voor de zonden: of hij ze wil vergeven en wegdoen. Heel zijn schuld wil vernietigen.

[#12] Vandaag hebben we wat meer gelet op wat God dan weg wil wassen. Het is geen vrolijk en makkelijk onderwerp, maar wel goed om te weten en te beseffen wat Christus van ons weg wil nemen. Hoe beter je dat beseft, hoe meer je onder de indruk komt van Christus liefde. Hij wil ons schoonwassen van alle zonden, van de gevolgen van dat de zonden in de wereld gekomen zijn. Je bent zo schoon dat de weg naar het paradijs weer geopend is. Dat je voor God zelfs heilig bent, zonder zonde. Omdat Christus voor onze zonden gestorven is. Omdat hij ontvangen is uit de maagd Maria, zonder zonde. Omdat hij heel de weg gelopen heeft. Omdat hij aan het kruis met zijn bloed de schuld gedragen. Zo kan er vergeving zijn en vernieuwing.

Laten we tegelijk op onze hoede zijn. God wil niet dat je te makkelijk over vergeving praat. Dat zonde toegedekt wordt. Kwaad moet kwaad genoemd worden. David zegt: mijn zonden staan mij voor ogen. De pijn van wat hij heeft aangericht, iemand gedood, het huwelijk van Batseba kapot gemaakt, is bijna niet weg te doen. Hebben we in de kerk voldoende aandacht voor mensen die het slachtoffer geworden zijn van kwaad en zonden? Iemand die dat zijn leven lang mee moet dragen. Is daar oog en hulp voor? Of spreken we te snel over vergeving? We leven, helaas!, in een gebroken wereld. Ook met de doop wil het niet zeggen dat de wereld nu heel is. Ons leven lijdt ons de gevolgen van de zonden en is kent vaak pijn en verdriet. Ook ons blijft dat niet bespaard.

En toch … het is vandaag feest. Er klinkt een goede boodschap, het evangelie. God heeft zijn Zoon gegeven. Hij heeft voor ons de weg naar het paradijs geopend. Hij heeft gezegd wie gelooft en zich laat dopen zal gered worden. Juist waar Hij verschijnt, ontdekken mensen hun eigen zonde: denk aan de belastingbeambte Zacheüs die opeens zag hoe fout hij was geweest; denk aan Petrus die zich naast Jezus opeens heel klein en zondig voelt en uitroept: Ik zondig mens! Soms is het moeilijk om je zonde concreet te zien: maar hoe dichter je bij Jezus leeft, hoe meer je zonde in beeld komt en je concreet dingen kunt benoemen. Maar juist rondom Jezus komt dan ook de verandering op gang: de ziekte wordt genezen, de boze geesten uitgedreven, Zacheüs gebruikt zijn geld weer goed en Petrus vertelt over de goedheid van Jezus.

Waar David om bidt is gebeurd: God heeft zijn heilige Geest uitgestort. Zullen we bidden om die Geest, zodat er ook werkelijk bevrijding en vernieuwing in ons leven mag zijn. Dat je niet alleen bidt om vergeving, maar ook bidt om een nieuw hart. Dat de vrucht van de Geest in je leven mag gaan groeien. Zo mag je van geslacht op geslacht het feest van de bevrijding vieren en gaan op de weg dit God je wijst. Amen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: