Galaten 3 – Hoe lees je het Oude Testament?

Preek gehouden Heemse, 14 juli 2019
Tekst: Galaten 3:1-5,15-22

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,
[#1] Een meisje kreeg verkering met een jongen die niet naar de kerk ging en thuis aan tafel lazen ze uit de bijbel teksten over overspel. ‘als iemand overspel pleegt moet ze voor de deur van het huis gestenigd worden’, staat er in Deuteronomium. Haar vriend vroeg: geloven jullie dat echt?
Op de televisie worden er bij Pauw citaten uit het OT gelezen over ‘de hele stad moet worden uitgeroeid’. Kijk maar, zeggen ze dan, niet alleen moslims, maar ook christenen hebben geweldsteksten. Als christen zeg je dan misschien: ja maar dat is het Oude Testament. Dat doen we zo niet meer …

Je kunt je afvragen of we het O.T. nog wel nodig hebben.
Het wordt toch niet voor niets ‘oud’ genoemd. We hebben nu toch het Nieuwe?
Jezus is toch gekomen als onze redder?
Het Oude Testament is toch de wet, nu hebben we toch genade?
Het Oude Testament gaat toch over toorn en boosheid, het NT toch over liefde?

En al die aanwijzingen in het Oude Testament…
Als je leest over hoe de offers gebracht moeten worden en de tempel gemaakt.
Hoe de priesterkleren gemaakt worden en welke dieren er geofferd moeten worden.
Als je leest over dat je geen rund en ezel samen voor een ploeg mag spannen, dat je de moedervogel niet van het nest mag halen, dat je als je een huis bouwt een balustrade er omheen moet bouwen, dat je de wijngaard niet met twee soorten zaad in mag zaaien.
Kunnen we dat deel niet beter dicht laten en ons concentreren op Jezus?

[#2] Het is altijd een spannende vraag, en daarom gaat de Geloofsbelijdenis daar in art. 25 ook op in. Want ook al ben ik zelf zeer geboeid door het Oude Testament (ik schreef een boekje over Deuteronomium en Jeremia, studeerde een paar maanden in Engeland alleen op het OT), toch kun je het OT ook te belangrijk maken.
* Dat je inderdaad teveel bij de wetten en regels blijft staan (Paulus waarschuwt de Galaten ervoor),
* dat je teveel letterlijk leest en dingen verwacht van de aardse staat Israël of het aardse Jeruzalem,
* of dat je nu nog gaat werken met offers, priesters enz. Ik was in Italië in een Katholieke Kerk. Het draait veel minder om Jezus, maar veel meer om het offers, reinigingen, liturgische handelingen en vaste formules.
Art. 25 helpt ons om op een juiste manier het evenwicht te houden tussen OT en NT. We letten op de volgende punten.
Lees het Oude Testament gericht op Christus
1) Je ontdekt zo hoe God verlossing wil geven
2) Je krijgt zo bevestiging van je geloof
3) Het helpt je om je leven goed in te vullen
1) ontdek hoe God verlossing wil geven
We lezen het Oude Testament omdat we daarin God beter leren kennen.
Je leert hoe de aarde gemaakt is. Hoe de zonde in de wereld kwam.
Je leert hoe God zijn genade toont en Abraham opzoekt.
Dat Abraham door geloof in Gods belofte gered kan worden.
Niet door de wet, maar door de genade. Dat is de basis. De wet komt 430 jaar later.
Het is niet door zijn werken, door zijn daden dat hij gered kan worden.
Net als jij niet door zo goed mogelijk te leven gered kan worden.
Je ziet hoe God met Abraham meegaat en dat gevraagd wordt dat hij vertrouwt op wat Hij beloofd heeft.
Vraag je dan maar af: verwacht ik het in mijn leven ook van Gods genade?
Dat ik weet dat God van me houdt, niet om wat ik presteer, maar omdat ik zijn kind ben?

Ook in de offers in de tempel zie je iets van Christus.
God wil, wanneer het verkeerd gaat tussen hem en de mens, dat het goed gemaakt wordt. Dat er vrede komt.
Dan moet er betaald worden. Zo erg vindt God de zonde.
Er moet bloed vloeien. Een bokje moet geslacht worden.
Een dier moet sterven. God vindt de zonde erg.
En tegelijk … zo’n dier kan niet betalen. Het wijst vooruit naar Jezus die voor ons betaalde aan het kruis. Hij werd het volmaakt offer. Zijn bloed stroomt door de straten van Jeruzalem.
Vraag je dan maar af als je dat leest: besef ik voldoende hoe erg God de zonde vindt. Hoeveel Jezus geleden heeft aan het kruis, om mijn straf te dragen. Zie ik die liefde van Jezus?

Ook in de Psalmen zie je hoe de gelovige met God worstelt.
Hij gaat gebukt onder de zonde en straf. Je ziet er iets van Jezus in.
Maar je leest ook vaak iets van verlangen. Daar heb ik de psalmen van vandaag ook op uitgekozen. Een verlangen van het weer goed hebben bij God.
Een verlangen naar Gods heiligdom: de plaats waar God woont.
Zo was de tempel een beeld van hoe God bij de mensen wil wonen.
Dus aan de ene kant: een gebukt gaan onder je zonde en schuld.
En tegelijk een zien op dat er toch verlossing mogelijk is. Dat God genade kent.
Die omgang met God mag steeds door de psalmen gevoed worden.
Wat hou ik van uw huis! Ik zie uit naar U! Ik verlang naar U!
Als je zo de psalmen leest: ontdek je dan dat dit de God is met wie je elke dag mag praten. Die al eeuwen met zijn volk meegaat. Psalmen die je op alle momenten van je leven mag bidden en die met je meegaan?

Zo noemt de NGB het OT een schaduw van de Christus. Zoals je wanneer je de schaduw van een boom ziet, je veel kan ontdekken en zien over hoe die boom eruit zal zien, maar het in het niet valt bij de echte boom. Dan weet je pas echt je die er uit ziet.
Of wanneer je verkering hebt en je hebt een foto van je vriend of vriendin hangen dan kijk je misschien naar die foto. En je denkt aan hem of haar en je verlangt om samen te zijn. Maar wanneer je bij elkaar bent dan is het anders. Dan blijf je niet naar de foto kijken, dan zie je elkaar echt. Zo is het ook wanneer Christus gekomen is. Je gooit de foto niet weg, maar het belangrijkste is dat je nu Jezus zelf hebt leren kennen.

2) Je krijgt zo bevestiging van je geloof
Wanneer je leest in de bijbel en ook het Oude Testament erbij leest, zie je steeds beter dat de bijbel echt betrouwbaar is. De koran kent maar één schrijver, maar de bijbel kent er velen. De eeuwen door hebben mensen met God geleefd, hebben woorden die ze door de Geest ontvangen hebben opgeschreven. Samen vormen die boeken een eenheid: het gaat over dezelfde God die al de eeuwen met zijn volk meetrekt. Die te vertrouwen is, ook als het soms moeilijk is of tegenzit. Daarom gebruiken we de getuigenissen om, zoals art 25 zegt, ons geloof te bevestigen. Dat wil zeggen: stevig te maken, van een fundament te voorzien.
Daarbij kun je met name denken aan alle beloften die gedaan zijn over de komst van de Messias.
God beloofde aan Adam en Eva dat er een strijd zou komen, maar ook dat de overwinning er zou zijn.
God beloofde aan Abraham dat door zijn nakomeling alle volken gered zouden worden. Van David zou altijd een zoon op de troon zitten.
De profeten spreken over de maagd die zwanger zou worden. De bijbel staat vol met beloften die hun vervulling vinden in Jezus.
Zelf begint Jezus aan de Emmaüsgangers ook te spreken over de wet en de profeten hoe die van Hem spreken. En Hij wijst erop dat het oude testament op Hem gericht is (Joh 5:39): de Farizeeën bestuderen de schriften, maar ze zien niet waar het om gaat. De schriften getuigen over Jezus.

Denk bijvoorbeeld ook aan het verbond dat God met Abraham sluit. God geeft zijn belofte. Hij verbindt zich aan zijn volk. Hij laat zien dat hij met zijn volk om wil gaan. Op dat verbond mag Abraham steeds steunen. God geeft de wet op de Sinaï. De woorden van het verbond. Niet om daarmee een andere weg tot redding te wijzen, maar om het volk juist erop te wijzen dat het de genade nodig heeft. Mozes treedt op als een middellaar tussen God en zijn volk. Zo helpt God zijn volk. Later komt er de grote middelaar Jezus Christus dan is de wet helemaal vervuld.
In verschillende personen zie je zo dan al iets van Jezus. Maar nooit zo volmaakt als Jezus zelf zou zijn. In die zin is er het verlangen naar de volmaakte redder: Jezus Christus. Door de doop wordt je in het verbond met hem opgenomen. Een nieuw verbond, waarin duidelijk wordt dat je een kind van God mag zijn.

Een beeld dat hier mooi bij past is het beeld van een bloem. In het OT zie je dat de bloem nog in knop staat, maar in het NT loopt die bloem uit. Je ziet alle pracht en kleuren in wanneer Jezus is gekomen, maar dat wil niet zeggen dat die knop niet mooi was. Het is dezelfde knop van dezelfde bloem. Juist wanneer je weet wat een mooie bloem eruit gekomen is, mag je ook het verlangen zien wanneer je die knop bestudeert.

3) Het helpt je om je leven goed in te vullen
Veel van de regels en inzettingen van het OT hoeven wij niet meer te houden.
Als het gaat om de wetten van hoe er offers gebracht worden en over de inrichting van de tempel, dan denk ik bijvoorbeeld aan hoe het voorhangsel door midden scheurde. God maakte de weg open naar hem, door het offer van Jezus. Je mag naderen tot de vader, door de zoon, in verbondenheid met de geest. De offerdienst is voorbij en daarom moeten we niet allemaal nieuwe voorhangsels op hangen door van de liturgie weer offers te maken, reinigingen te doen, bedevaarten en speciale feestdagen. Het gaat nu alleen nog maar om het horen van het woord van Jezus de redder.
Ook als het gaat om het eten van dieren laat God via een visioen aan Petrus zien dat dat niet meer hoeft. In die droom mag hij onreine dieren eten.
Paulus gaat duidelijk in op de vraag of je je nog moet laten besnijden of de speciale feestdagen moet vieren. In die zin heeft veel van het OT afgedaan en mag je daar ook op wijzen als mensen teksten uit het OT letterlijk nemen. Inderdaad staan er soms doodstraffen in het OT, gruwelijke teksten, maar tegelijk mogen we weten dat Christus nu aan het kruis is gestorven en die straf voor ons heeft gedragen.
Het Oude Testament is vaak veel aardser, veel concreter, veel meer in het hier en nu. Men verwachtte vrede onder de eigen wijnstok en vijgenboom, wij mogen het meer geestelijk lezen. God gaat alles nieuw maken, er komt een hemelse vrede, we ontvangen vergeving van zonde en de Geest van God in ons hart.
Toch kan het OT helpen om te zien hoe je je leven moet inrichten. Heel praktisch. Daarom spreekt het mij ook aan, omdat het vaak verhalen zijn die midden uit het leven komen. Die ook de rauwe werkelijkheid laten zien waarin we als mensen staan. Als je ziet hoe Job worstelt met de vragen rondom verlies en gemis, als je hoort hoe Jeremia moeite heeft om Gods woorden over te brengen, wanneer je de psalmist hoort klagen: waar is nu mijn God? Maar ook als mensen vol zijn van God en hem prijzen met heel hun hart.
Ook de praktische aanwijzingen helpen je om concreet je leven met God in te vullen. Zo’n hekje om je dak zetten, zodat niemand eraf valt is een slim idee. Niet de moedervogel doden leert je respectvol omgaan met de natuur en schepping. Het in acht nemen van de sabbat leert je om op tijd je rust te nemen. Zo is het goed om God te leren kennen en om niet alleen geestelijk, maar ook praktisch heel je leven in te richten tot zijn eer.
Een laatste voorbeeld helpt dan misschien:
wanneer je een bouwtekening maakt, dan kun je die bestuderen en bekijken.
Je gaat je een beeld vormen van hoe het huis eruit komt te zien. Totdat het huis gebouwd is. Dan heb je het huis zelf, is de bouwtekening uitgevoerd. Maar de bouwtekening kun je nog wel eens erbij pakken om precies te zien hoe het bedacht was.

Laten we zo het Oude Testament niet afdoen als achterhaald, als een wettisch boek of als niet kloppend. We mogen er juist veel van leren, maar wel als een boek vol van verwachting, een boek dat heen werkte naar de komst van de Messias. En juist daarin ook weer een voorbeeld voor ons: want zoals het OT een boek van verwachting was naar de eerste komt van de Messias, mogen wij nu vol verlangen uit zien naar zijn tweede komst. Als de hemel op aarde zal neerdalen. Amen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: