Lukas 16:9 – Maak vrienden met dat ellendige geld

Preek gehouden Heemse, 19 januari 2020

Tekst: Lukas 16:9

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

[#1] De Congolese predikant Jean Pierre Kanyiki was in 2020 te gast op onze Synode.

Voor het eerst was hij in Nederland, ja zelfs voor het eerst in Europa.

Hij mocht ook een keer preken in Nederland en wilde dan preken over de onrechtvaardige rentmeester. Hij wilde de mensen erop wijzen dat werk, dat je baan een ‘corde fragile’ is, een kwetsbaar draadje, dat elk moment kan breken. Het is mooi om dat uit zijn mond te horen en vanuit die achtergrond over deze tekst na te denken.

Het is niet zo’n heel bekend verhaal. Het is ook best een ingewikkeld en lastig verhaal was. Vanuit kinderwerk kwam ook de vraag: leg eens uit wat deze tekst betekent, want in de voorbereiding lopen we al vast. Hoe kan de meester over iemand die niet eerlijk is toch zeggen: goed gedaan!

[#2] Waarom was het mooi om ds. Kanyiki dit te horen zeggen? Hij had in de loop van de synodeweek veel verteld over de situatie in Congo nu. Het land heeft nu wel een betere president, maar die president heeft moeite om overal zijn macht te laten gelden. Er zijn gebieden waar er steeds weer oorlog is. Bovendien probeert de Islam invloed en macht te krijgen, door Moslims het land in te sturen en die te laten trouwen met christelijke meisjes en daardoor meer macht te krijgen. Economisch gaat het niet goed en de mensen leven in grote armoede. Een collecte van een kerk van 150 mensen levert misschien 2 euro op. Er is veel werkloosheid. Bovendien is er veel werkloosheid en op dit moment wordt het land getroffen door de mazelen, op veel plaatsen is er verdriet omdat kinderen hierdoor om het leven komen. Als kerk proberen ze ervoor zorgen dat die mensen een begrafenis krijgen, maar ze hebben er bijna geen geld voor. Uit zijn mond begrijp je de woorden: je bezit, je leven, je werk … het is een dun draadje, je bent het zo kwijt.  

[#3] Als je dan voor het eerst in Nederland bent, dan zie je dat we het hier goed hebben.  Hier hoef je je veel minder zorgen te maken. Er zijn nog nooit zoveel mensen aan het werk geweest in Nederland als in het afgelopen kwartaal. Er zijn allerlei soorten uitkeringen en pensioenen. De export van de agrarische sector is bijna 100 miljard euro. We worden ingeënt tegen de mazelen en steeds is de beste medische zorg voor handen. We leven in een tijd van welvaart, rijkdom, voorspoed en als er een collecte langskomt gooi je er misschien zelf al wel 2 euro in. Dan kun je zomaar je veilig voelen bij je geld, je baan, je gezondheid en een Zwitserleven gevoel hebben bij het leven hier in Nederland. Maar klopt dat … of moet je ook hier zeggen: eigenlijk is je werk, je gezondheid, je leven maar een kwetsbaar draad dat zo verbroken kan worden?

[#4] Ik denk dat je daar uiteindelijk ja op moet zeggen. Jezus heeft eerder verteld over die rijke man die enorme schuren aan heeft laten leggen, maar toen hij wilde gaan genieten van zijn rijkdom en pensioen, toen nam God hem plotseling weg. Zo geldt dat van ons mensen: je kunt je werk, je gezondheid, je vrienden, je leven hier op aarde kwijt raken. Wat een verdriet als iemand jong uit het leven wordt weg genomen. Kun je dan meer zeggen dan ‘Cheers to the one’s that we lost’, laten we op hen drinken en herinneringen terugbrengen? Toen Jezus Christus hier op aarde was vertelde hij dat er een leven na dit leven is. Maar hoe kunnen we nu deel krijgen aan die eeuwigheid? Wat vertelt Jezus ons als het gaat om de eeuwige tenten, de plaats waar je eeuwig gelukkig zult worden. Of je nu geboren bent in Israël, in Congo of in Nederland.

[#5] Het eerst wat Jezus doet is ons voorstellen aan iemand die zijn werk, en dus zijn toekomst kwijtraakt. Hij is net ontslagen. Het is geen slaaf, want zo iemand kun je niet ontslaan, die verkocht je. Het is een werknemer, of een vrijgelaten slaaf. Hij was de dienaar van een rijke man, die veel grond bezat en veel goederen. Die grote partijen graan en olie verhandelde. En of je nu een éénmanszaak hebt of een groot bedrijf, op het moment dat je administratie niet op orde is, krijg je snel problemen. Met de belasting, met je vermogen, alleen de klanten zullen niet klagen als ze geen nota ontvangen voor hun geleverde diensten. Deze man, was de beheerder van het geld van de goederen, hij wordt hier econoom genoemd en hij wordt ontslagen omdat hij het geld niet goed beheert heeft. Hij heeft het niet gestolen, maar hij is er niet goed mee omgegaan. Nu zit die man in de problemen. Hij heeft geen toekomst meer.

[#6] Iemand zei: dat kun je eigenlijk vergelijken met de situatie waar wij in zitten. We hebben een kwetsbaar leven. Een leven kan zomaar afgelopen zijn. En als je dan moet beoordelen hoe je geleefd hebt. Kun je dan zeggen: Heer, ik heb alles goed gedaan, laat mij bij u thuis wonen? In alles wat ik gedaan heb, was ik hetzelfde als U, Here Jezus, vol van liefde, vol van geduld, vol van goedheid. Ik wilde graag op U lijken en dank U dat me dat ook lukte. Nooit deed ik iemand onrecht, nooit heb ik wat laten liggen, wat ik aan goeds kon doen. Ik leefde in het licht, als een kind van het licht, en deed nooit iets wat anderen beter niet van mij kunnen zien of horen, ik deed nooit dingen van de duisternis. Ik denk niet dat iemand dat kan zeggen. Net hiervoor vertelde Jezus over de verloren zoon: die van huis wegliep, die zijn geld verkwistte (hetzelfde woord dat hier voor die beheerder wordt gebruikt, die het geld van zijn meester verkwistte). Hij ging feesten, drinken, verliet zijn vader. En uiteindelijk moest hij zijn hand ophouden eten van de schillen. Dat is iets waar de beheerder ook bang voor is dat hem zal overkomen. In die zin zijn we verloren en ontslagen als de zoon en als de beheerder als je naar ons leven kijkt.

[#7] Maar wat gebeurt er dan? Dan gaat deze man een plan bedenken. Hij gaat vooruit kijken en iets bedenken om toch nog toekomst te hebben als dat kwetsbare draadje van zijn werk is doorgeknipt. Hij overweegt een paar opties. Ik zei al, hij kan gaan bedelen, zijn hand op gaan houden, maar daar schaamt hij zich voor. Hij had juist een mooie baan, was beheerder van grote bedragen geld, dan wil hij niet langs de kant van de weg gaan zitten. Hij kan zijn handen ook gaan gebruiken: het land gaan bewerken. Maar zie je dat al voor je? Die man met zijn witte boekhoudershanden, misschien wel twee linkerhanden, waar geen eelt op zit en geen kracht op zit? Hij ziet het zelf niet gebeuren. Zijn hand ophouden wil hij niet, en zijn handen gebruiken kan hij niet. Dus moet hij een list verzinnen, een andere oplossing.

[#8] Hij gaat vriendschap kopen. Hij is nog niet ontslagen. Hij heeft de handtekening, het stempel van zijn Heer nog. Het is een zooitje in de administratie, maar de mensen weten wel dat ze nog schulden hebben. Hij gaat met het geld van zijn werkgever de mensen omkopen.

Er komt iemand binnen en hij vraagt: Hoe groot is je schuld? Honderd vaten olie. De beheerder zegt: schrijf snel vijftig vaten op.

Een ander kwam binnen en hij vraagt hoeveel is jouw schuld: honderd zakken graan en hij zegt: maak er snel tachtig van. De rekening wordt veranderd.

En zo doet hij met iedereen die schuld heeft.

Ze krijgen enorme bedragen van hem en nu heeft hij vrienden gekocht … straks als hij geen werk meer heeft zullen ze hem bij hem thuis uitnodigen, zullen ze hem te eten geven, zal hij een dak boven zijn hoofd hebben. ‘Geldeloos vriendenloos’ is een uitdrukking, maar hij heeft het geld van zijn baas gebruikt om vriendschap te kopen.

[#9] En als zijn meester ervan hoort? Wat zegt hij dan? Hij heeft hem al ontslagen, dus zoveel kan hij niet meer doen. Hij kan hem misschien nog martelen, of verrot schelden. Maar wat doet hij? Hij prijst de oneerlijke beheerder. Je hebt het goed gedaan. Je hebt het probleem slim opgelost. Hoe kan hij dat nou zeggen? Het is een ingewikkelde tekst. Je kunt toch moeilijk zeggen dat hij goed heeft gedaan? Dat dit mag? Dat dit een voorbeeld is? Maar toch zei hij het. Maar let op het woordje slim. Daar prijst hij hem voor. Net zoals wanneer je hoort van een bankoverval, zoals bijvoorbeeld op 4 maart in Oudenbosch bij de Rabobank. Twee bewakers waren omgekocht en zetten het alarm uit toen de boeven naar binnen gingen. Toen ze een paar uur later weer naar buiten gingen zetten ze weer het alarm uit. De boeven hadden de bewakers omgekocht met geld en voor miljoenen gestolen. 300 kluisjes leeggehaald. Wat slim gedaan, wat een ingenieus plan. Je moet er intelligent voor zijn, alles doordenken. Ze winnen er niet een prijs mee voor liefdadigheid, ze duperen veel mensen, maar dat het slim was, dat kun je niet ontkennen. De bewakers gaan voor vier jaar de cel in, en zij zitten, met de buit in het buitenland en zijn nog steeds niet gepakt.

[#10] De kluisjesrovers zitten misschien op een of ander tropisch eiland en hadden hun toekomst veilig gesteld. Ze hebben een mooie aardse toekomst geregeld. De beheerder uit de bijbel had gedacht aan zijn toekomst, en had nog onderdak toen hij ontslagen was. De eigenaar vind het vast niet fijn dat zijn geld misbruikt is, maar het was wel slim. De kinderen van de wereld denken aan hun toekomst, verstandiger dan de kinderen van het licht. Wat is het belangrijk dat je als kind van het licht ook aan je toekomst denkt. Dat je, als straks de mammon (vertrouwen!), het geld, er niet meer is, als het ‘zilverkoord’ wordt doorgeknipt (Prediker 12) weggenomen. In Congo zie je misschien makkelijker dat die tijd een keer komt. Hier in Nederland moeten wij eraan ontdekt worden: zorg ervoor dat je toekomst geregeld is. Je hemelse toekomst, dat je kan wonen bij God. In de eeuwige tenten zegt Jezus. Een mooi beeld: een tent, waar je onderdak vindt, waar je samen bent, waar je thuis bent. Een Vader die je met open armen ontvangt. Ben je daar ook mee bezig? Stel je je vertrouwen wat betreft de toekomst op je pensioen, je geld, je diploma’s, je werk? Hier op aarde heb je het wel nodig: wat heftig als iemand ziek wordt, als je geen werk heb. Wat kun je je ellendig voelen als je weer afgewezen wordt. Wat kun je balen als je een dure reparatie aan je auto hebt. Als je je examen net niet gehaald hebt. Maar uiteindelijk valt alles een keer weg … ben je dan welkom in de eeuwige tenten?

[#11] Wat moet ik dan doen? Hoe ben ik dan welkom? Jezus zegt: maak je vrienden met die onrechtvaardige mammon. Jezus noemt het geld onrechtvaardig, de BGT zegt: gebruik dat ellendige geld om vrienden te maken. Wanneer jij het geld dat je gebruikt, geeft aan iemand die het moeilijk heeft, die het nodig heeft, dan zijn ze je dankbaar. En wanneer je dan sterft, dan heb je nog steeds wat aan dat geld, want dan zijn de mensen die je geholpen hebt je enorm dankbaar, en ze heten je van harte welkom in de hemel, ook al zijn ze misschien nog op aarde, want je hebt je geld goed gebruikt. En wat nog belangrijker is, is dat wat Jezus zegt in Matteüs 25 wanneer je zo iemand die geen kleren had kleding gaf, die hongerig was te eten gaf, wanneer je een dorstige te drinken gaf, en een vreemdeling onderdak gaf, wanneer je dat voor iemand anders gedaan hebt: dan heb je dat eigenlijk voor Mij gedaan. Dan heb je vrienden gemaakt hier op aarde, maar heb je ook een vriend in de hemel gevonden. Jezus Christus. Dan heb je gedaan wat hij van je gevraagd heeft. Dan heb je werkelijk je druk gemaakt om een goede toekomst en ben je welkom in het huis van mijn vader. Wanneer je zo met mij verbonden bent heb je werkelijk een goede toekomst.

Ik hoop dat het je lukt om er zo voor de andere te zijn. Voor die Syrische vluchteling bij jou in de straat, voor dat meisje in de rolstoel, voor die oudere die alleen woont, voor die vrouw die schulden heeft, voor die man met weinig contacten, voor die jongere met psychische nood, voor dat meisje met een beperking. Hoe druk ben je met je eigen leven en aardse vrienden die wat voor jou terug kunnen doen, en hoeveel doe je voor mensen die niet zoveel terug kunnen doen. Hoeveel geld en tijd geef je aan hen?

[#12] Ja maar … we kunnen het toch niet zelf verdienen? We zouden toch ook ontslagen worden als je kijkt hoeveel liefde we tonen? We zijn toch vaak drukker met aardse dingen, dan met de hemelse toekomst? Gaan we niet naar huis met een te zware opdracht, een dolksteek in je buik, een moeilijk gevoel … worden vermoeide pelgrims nu niet een nieuwe last opgelegd? Ik hoop het niet.

{#13] Want doordat je ontdekt wat werkelijk belangrijk is mag je rust krijgen als het gaat om aardse zaken. Je hoeft niet maar steeds te werken voor een groter, beter mooier aards leven. Kijk naar de vogels, zei laatst iemand tegen mij, en ze had een plaatje als achtergrond van haar telefoon gebruikt: zal God niet voor mij zorgen. Voor mijn werk, voor mijn huis, voor mijn inkomen, als er schulden zijn, als ik het niet begrijpt. Zijn plan met mij staat vast. Hij laat mij niet los.

En: je vindt Jezus als vriend. Als Vriend met een hoofdletter. Hij is het die een streep door je schulden zet. Hij is het die zegt: ik neem al je schulden over. Je mag leven van genade. Net hiervoor sprak Jezus tegen de Farizeeën over de verloren Zoon die thuiskwam. Nu spreekt hij tot kinderen die al thuisgekomen zijn, tot zijn leerlingen. De genade is Hij niet vergeten, Hij wil alleen graag dat wij die ook niet vergeten en dat je ontdekt wat werkelijk belangrijk is op aarde. Dat je steeds vanuit zijn liefde, liefde toont voor de ander, want zo heeft Hij ook ons liefgehad. Amen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: