Psalm 90 – Oudejaarsdag

Preek oudejaarsdag 2019, Heemse

Tekst: Psalm 90

Geliefde gemeente van de Heer Jezus Christus,

[#1] Voordat we dit jaar afsluiten kijken we eerst nog één keer om.

Nog één keer blikken we terug, en dan is er weer een jaar, een decennium voorbij.

Onze Psalm bepaalt ons erbij hoe snel het gaat.

Het is soms net als de tijd ’s nachts. Ongemerkt ben je weer een paar uur verder.

Het maakt mij wat nostalgisch, over beter gezegd wat weemoedig.

Wat betekent dat nu weer? Vroeg iemand.

Ik vroeg: Heb jij dat niet bij oud en nieuw dat als je terugkijkt: wat is dit jaar weer voorbijgevlogen.

En hij zei: ja, inderdaad, de tijd gaat eigenlijk best wel snel.

Als het zo snel doorgaat, ben je voordat je het weet, alweer gestorven.

Dat het einde van je leven hier op aarde komt.

Zoals er dit jaar veel mensen overleden zijn: binnen onze gemeente, we zullen er straks bij stilstaan.

Ook anderen stierven, zoals de theoloog Willem Velema en de advocaat Derk Wiersum

De zangeres Kinga Ban van Sela, maar ook Jeffrey Epstein en Abu Bakr Al Bahadi van IS.

[#2] Deze psalm is een lied van Mozes. Hij benoemt niet een speciaal probleem,

maar het lot dat een ieder treft: de kortheid van het menselijk leven.

Terugkijkend ziet Mozes wel dat er veel mensen omgekomen zijn in de woestijn.

Duizenden zijn gestorven en mogen niet mee het beloofde land binnen.

Hij haalt dan ook aan dat God zelf zegt: Mensenkind, keer terug tot stof.

U laat ons weer stof worden. We zijn gemaakt uit de aarde, en zullen daar weer in terugkeren.

We worden zeventig, of als we sterk zijn tachtig jaar.

Maar het beste daarvan is moeite en leed: tobben, zwoegen en narigheid, zou mijn opa Schutte zeggen. En het gaat snel voorbij. We vliegen heen! Als de wind, als de lucht waarmee je een woord uitspreekt.

Generaties gaan en generaties komen, dat is de lijn die blijft. Maar één generatie is zomaar voorbij.

Misschien had je dit jaar ook wel eenjarige planten, bijvoorbeeld een zonnebloem.

Je zaait het zaadje, het schiet op, de bloem staat te schitteren in de zon.

Maar nu is het weer voorbij vergeten. Zijn de zaadjes opgegeten door de vogels en de resten liggen te rotten. Het eerste wat we leren van de psalm, is dat we vergankelijke mensen zijn.

[#3] Daarnaast bepaalt de psalm er ook bij dat we zondige, schuldige mensen zijn.

Mozes wist het heel goed. Het volk was in de woestijn in opstand gekomen.

Ze waren God vergeten en eigen wegen gegaan. Niet op hem vertrouwd.

God kent onze zonden. God is er woedend over. Ze kunnen niet voor hem bestaan.  

En zoals het gras verdort door de brandende zon, zo komen we om door Gods boosheid.

Mensen zijn tot vreselijke dingen in staat:

een Gökman T. die in Utrecht zomaar drie mensen doodschiet in de tram.

39 migranten worden dood aangetroffen in koelcontainer in Engeland.

Een man in Drenthe zondert negen jaar lang zijn gezinsleden af van de buitenwereld.

Grote misstappen die het nieuws halen.

Maar ook in je eigen leven gaat het soms mis.

Die keer dat je een misstap beging, dat je een verkeerde afslag nam, geen juiste keuze maakte.

In één op de vijf refo gezinnen kampt iemand met een verslaving. Vooral drank maakt veel kapot.

Door onze manier van leven putten we de aarde uit; is de welvaart op aarde oneerlijk verdeeld.

Waar wij ze liever verstoppen, en wegdoen, er niet over praten, kent God de zonden.

Terugkijkend willen we ze ook voor God belijden en uitspreken. Het kwaad opruimen.

[#4] Naast dat het leven kort is, dat er dingen mis gaan, is er nog een ander probleem.

We snappen ook niet altijd goed wat we met dit leven moeten.

We weten wel dat de jaren na elkaar komen, onze hand vindt meestal wel wat om te doen.

Maar hoe vaak laat je je niet meesleuren door de waan van de dag.

Leef je leven dag voor dag, terwijl je denkt: heb ik nu echt geleefd?

David Brooks noemt dat het beklimmen van de eerste berg je leven:

Je leeft voor je carriere, je geld, je relatie, je gezin. Je bent gericht op je eigen plan.

Maar heb je dan echt gedaan waarvoor ik hier ben en waar ik dit leven voor gekregen heb?

Hoe kunnen we nu bewust leven. Dat het leven ons niet uit de vingers glipt.

Dat je echt die zeventig jaren als God ze geeft, of die tachtig als je sterk bent, leeft met een wijs hart?

Dat het werk van je handen in de bouw, achter de computer, bij de opvoeding zinvol is?

Dat je werkelijk het doel van je leven voor ogen houdt?

[#5] Het mooie van deze psalm is dat de psalm ons niet alleen bepaalt bij het mensenleven.

In de onze Psalm leert Mozes, de Godsman, ons ook God kennen.

Wie is God? Hij was er al voordat we de jaren gingen tellen.

Voordat de bergen waren geboren. Die machtige bergen, waar je stil van kan worden.

Ik denk aan het moment dat ik deze zomer, in de hagel met Arthur, in Italië op Gavia fietste, Psalm 42 zong en diep onder de indruk was van Gods grote schepping en mijn eigen kleinheid. En zo zul je allemaal je eigen herinneringen hebben aan deze zomer die vaak ook zo heet was. Misschien in de bergen, bij de zee, in het bos, of hier in het schitterende Vechtdal. 

En dan is God nog veel groter: Hij is was er al voor die bergen gemaakt werden.

Voordat de wereld bestond. Voordat alles er was.

Van eeuwigheid tot eeuwigheid bent U, God. God zal er altijd zijn.

Voor hem zijn duizend jaar als één dag. Zijn tijd is een andere tijd, dan de mensen tijd.

Hij staat boven de tijd. Zo’n machtig God is Hij.

[#6] En deze God is het ook die onze zonde in het licht stelt.

Hij kent ons helemaal. Hij kent ons hart. Hij weet wat er leeft.

En wat zwart is, wat niet goed is, wat geen liefde is,

Dat roept zijn toorn en woede op. Hij wil niet dat dat bestaat.

We verslijten onze dagen onder zijn toorn, als we de genade niet leren kennen.

[#7] En zo leren we hem kennen als de God die het leven geeft.

Die aan het begin staat, en tegelijk ook de God is die het leven neemt.

Dat door de zonde, het leven sterfelijk is geworden.

Dat we hier geen eeuwig geluk op aarde zullen vinden.

Dat het beste wat we hier dan doen nog moeite en leed is.

Niemand weet de dag van zijn sterven. Soms kan dat heel plotseling komen.

Er is er maar één die dat in de hand heeft, één die dat bepaalt.

[#8] Maar dan is de psalm niet afgelopen.

De psalm zet de grote, eeuwige God en de kleine, vluchtige mens niet tegenover elkaar zonder doel.

Als je dit nu weet, en als je hier tijdens het knallen van het vuurwerk en met wat weemoed van bewust bent. Wat leer je dan? Wat is dan wat je mee mag nemen? Wat bidden we nu dan?

Het eerste wat je mag vragen is: leer ons met wijsheid onze dagen tellen.

De dagen van het jaar kun je tellen, als de kralen aan de ketting.

Zondag hoorden we heel wat getallen van dagen zoals Daniel die te horen kreeg.

En daar kun je mee puzzelen en kijken wat het betekent.

En zo kun je ook precies je eigen dagen tellen. Zeven dagen in de week, zo’n dertig per maand,

365 in het afgelopen jaar, en 3652 in het decennium. En dan kan je ze door je hand laten gaan als de kralen van een ketting. 1,2,3. Of je pakt je agenda erbij, of de foto’s van de laatste tien jaar.

Tellen kan iedereen: maar dan zo tellen dat er wijsheid in je hart komt.

Dat betekent niet een tellen met je verstand, niet met je handen, maar … met je hart.

En dat is lastiger. Dan kost tijd. Dat vraagt overgave.

Je hart dat ben je helemaal als persoon.

Welke dagen heb ik met mijn hart geleefd: niet voor eigen belang, carrière, geld, inzicht.

Maar voor de ander.

Dat ik een prettig persoon was om mee om te gaan.

Dat ik mijn hart openstelde voor de ander en echt meeleefde en meevoelde met wat er was.

Dat ik met wijsheid mijn tijd uitkoos: niet zozeer voor mezelf, maar voor de ander, voor God. Dat is de dagen zo tel dat mijn werk waardevol is voor de Heer.

Brooks noemt dat de tweede berg. Hij veroordeelt de eerste berg niet: je moet eerst jezelf ontwikkelen. Maar wijsheid … dat komt met de jaren. Dat je kijkt wat je voor de ander kan doen. Een cadeautje brengt naar iemand die je dankbaar bent, een ander ondersteunt, meeleeft en gericht bent op het geluk van de ander.

En dan zul je ook minder mooie dagen tellen. Dan komen ook je zonden en misstappen aan het licht.

Daarom vraagt de psalm ook om vergeving. Laat na de nacht de morgen dagen.

Geef dat we vergoed worden voor de moeilijke jaren en daarvoor ook goede jaren krijgen.  

God kwam in onze tijd, als mens onder de mensen. Hij heeft zijn genade willen tonen.

En dan mag je weten: God is boos over de zonden. Hij vergeet ze niet. Hij onthuld ze in zijn licht.

Maar … als je hij ze vergeeft. Als je de genade van Christus kent, dan doet hij ze ook weg.

Weg naar de bodem van de zee. Dan wil Hij er niet meer aan denken. Dan is verzoening.

Dan mag er na de nacht de morgen komen. De morgen van de genade en de liefde van God.

Licht in de duisternis dat helder straalt in Jezus Christus. Dan mag je ook getroost worden met het geloof, ook als dierbaren sterven: dat het lijden van deze tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die geopenbaard zal worden. Op die dag, als God alles nieuw maakt.

[#9] De psalm begon te zeggen: Heer u bent onze toevlucht. En hut in de bergen.

Een plaats om te schuilen. Veilig in de storm. Een vaste rost bij het wisselend tijd.

Dat gebeurt wanneer God en mens in vrede met elkaar leven. Dan dragen zijn eeuwige armen je.

Dan is Hij je tot een steun en mag je met de zangeres Kinga Ban zingen:

‘Ik ben die Ik ben’ is uw eeuwige naam.

Onnoembaar aanwezig deelt U mijn bestaan.

Hoe adembenemend, ontroerend dichtbij:

uw naam is ‘Ik ben’, en ‘Ik zal er zijn’.

[#10] Onze Psalm bidt voor de kinderen.

Juist op deze avond gaan je gedachten ook uit naar de volgende generaties.

Dat God daar zijn genade aan mag blijven tonen.

Laten we de volgende generatie van de gemeente opdragen aan de HEER.

Dat Hij hen ook mag leiden en zijn genade mag laten zien.

Wanneer je zo met een wijs hart je dagen telt, dan mag God het werk van je handen bevestigen.

Hij legt een fundament onder alles wat gedaan is. Er was moeite en leed, maar door God krijgt het eeuwigheidswaarde. Is je werk niet vergeefs in de Heer. Dat de eeuwige God zo alles wat wij vergankelijke mensen gedaan hebben mag bevestigen en dragen. Hem zij de dank en de lof.

Amen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: