Gewone Catechismus 94-97 – Avondmaalsbrood en dagelijks brood

Preek Heemse, 30 mei 2021

Tekst: Johannes 6:51-59

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Eerste punt: Heilig Avondmaal en dagelijks brood

[#1] Wat doet het avondmaal met de manier waarop je met je eten en drinken omgaat?

Voor ons misschien een rare vraag, maar ik las een boek en daar zei iemand:

‘wie het avondmaal gevierd heeft, kijkt anders tegen brood en drinken aan.

Die zal niet zomaar de helft van zijn zondagse maaltijd in de prullenbak gooien.’

Voedselverspilling is een groot probleem in de westerse wereld:

600 miljoen kilo voedsel verdwijnt per jaar in de prullenbak.

Kennelijk ga je anders naar je kom soep, het broodje op je bord en je wijn of biertje kijken.

Het zijn gedachten uit een andere traditie, de Oosters Orthodoxe.

In Gewone Catechismus 94 wordt het avondmaal ‘eucharistie’ of ‘communie’ genoemd.

En in de toelichting worden we opgeroepen om niet alleen op de verschillen te letten.

Laten we ook van elkaar leren en de geestelijke werkelijkheid ontdekken.

[#2] Misschien denk je: ‘wat wordt die Heilige Maaltijd omlaag gehaald!’

Wat heeft mijn eigen brood, mijn pastamaaltijd of mijn bier te maken met het Avondmaal.

Daarom lazen we net het gedeelte uit Johannes 6, de toespraak van Jezus over het brood.

Daar is de reactie van de mensen ook ‘wat wordt de Heilige God omlaag gehaald’.

Jezus wil uitleggen hoe je eeuwig kan leven. Hoe je leeft voorbij het sterven.

En dan benadrukt Hij het punt waar de leerlingen de meeste moeite mee hebben.

Dat Hij echt helemaal mens is. Dat Hij mens is van vlees en bloed.

Dat bloed heeft Hij gekregen bij zijn geboorte uit Maria in Nazaret.

Dat bloed zal stromen van zijn hoofd door de stekels van de doornenkroon.

Hij is heeft een lichaam dat slaapt, dat dorst heeft, dat moet eten.

Een lichaam dat gegroeid is van zijn geboorte in Nazaret en dat aan het kruis zal hangen.

Nee, iedereen begrijpt dat je niet je tanden in Jezus hoeft te zetten.

Niet Hem hoeft te bijten, of tot bloedens toe hoeft te verwonden om zijn bloed te drinken.

Maar Jezus benadrukt: als je gered wilt worden, is dat juist omdat ik echt mens ben geweest.

Ik ben mens geworden als jullie en daarom kan Ik als echt mens voor jullie sterven.

Waar de leerlingen en Farizeeën de meeste vragen bij hadden, aanstoot aan nemen,

‘moet deze mens ons redden?’ Dat benadrukt Jezus juist: mijn vlees en bloed geeft redding.

[#3] Hoe was de Here Jezus hier op gekomen? Hoe was deze broodrede begonnen?

Dat was omdat Hij met vijf broden en twee vissen, de mensen gevoed had.

Hij wilde dat de leerlingen de mensen te eten gaven, maar dat konden ze niet.

Er was veel te weinig voor de grote menigte mensen. De magen begonnen te knorren.

Maar dan zorgt Jezus door dat wonder dat er wel eten komt. De magen worden gevuld.

Het eerste wonder van Jezus was dat Hij ervoor zorgde dat er wijn was in Kana.

Waar Hij verschijnt is er eten en drinken, wordt er gezorgd voor de mens van vlees en bloed.

In Efeze spreekt Paulus er ook van dat een man voor zijn vrouw moet zorgen als zijn eigen lichaam.

Je eigen lichaam dat voedt je en verzorg je. Je ontbijt, je haalt een kam door je haren, je wast je.

Zo zorg je voor jezelf. Zo zorg je voor je man of vrouw, vriend of vriendin.

Jezus kan de manier waarop hij de kerk voedt vergelijken met een man die zorgt voor zijn vrouw.

Misschien heb je in deze tijd ook het Avondmaal wel thuis gevierd, over twee weken kan dat ook.

Al kan een aantal dan gelukkig ook weer in de kerk vieren.

Maar juist als je het thuis viert zie jij, dat dit geen heilig brood uit de hemel is.

Dit is gewoon een stukje van het brood of het bolletje bij de Spar of Jumbo vandaan.

Dit is gewoon een beetje wijn of druivensap uit de fles of het pak dat wij later verder opdrinken.

Tweede punt: De hoogte en diepte van het Avondmaalsbrood 

[#4] Op een paar manieren hebben we nu gezien het gaat letterlijk om brood en wijn.

Het laatste wat ik zou willen is daarbij stil blijven staan.

Alsof we met avondmaal een feest hebben om het eten en drinken, om het hier en nu.

Die feesten zijn er al genoeg, of zullen er na corona wel weer komen.

Wat Jezus doet, wanneer Hij de mensen gevoed heeft, is de geestelijke betekenis laten zien.

Blijf niet staan bij aards brood en wijn. De Joden deden dat.

In de tijd van Mozes was er Manna. God zorgde voor eten, maar uiteindelijk moesten ze sterven.

Manna gaf geen eeuwig leven. Niemand zal het eeuwige leven vinden door gewoon brood.

Jezus geeft aan: Ik ben het brood uit de hemel dat wel eeuwig leven geeft.

Ik ben het levende brood, het levende water, het geestelijke voedsel.

Wie gelooft dat Ik gekomen ben om te redden: zal in zijn ziel gevoed worden.

Die kan niet meer buiten mijn rijk komen te staan en zal leven, voorbij de dood.

[#5] Een van de mooiste verwoordingen van de Gewone Catechismus is antwoord 95.

Er wordt een verband gelegd met Efeze 3:18 en 19.

We hebben niet genoeg aan drie dimensies, maar er worden vier kanten beschreven.

Samen met alle heiligen, van vroeger en nu, van hier en ver weg mogen we steeds meer ontdekken.

Zien we de hoogte, breedte, diepte en lengte van wat Christus gedaan heeft.

De hoogte: Aan het Avondmaal is Jezus de gastheer die ons voedt.

We worden met Hem, die in de hemel is, verbonden.

We richten de harten omhoog tot Jezus, die in de hemel voor ons pleit.

Geestelijk leven. Een verborgen eenheid. Hij in mij en ik in Hem.

Bid maar bij het slokje wijn: Here Jezus, Zoon van God, woon in mij.

Bid maar bij het hapje brood: Here Jezus, Zoon van God, vul zelf mijn hart.

Maar ook de diepte: dat Jezus zijn lichaam en bloed moest geven doet pijn.

Hij werd mens voor mijn gebroken, onvolmaakte, zondige leven.

Hij droeg in Getsemane de toorn van God, die Hem het bloedige zweet uitperste.

Aan het kruis stierf Hij, leed Hij, gaf Hij zichzelf voor mij.

We denken terug aan hoe Hij voor mij in de plaats de zonden droeg.

Hij werd zelfs door God verlaten, zodat wij nooit meer door God verlaten zullen worden!

Tegelijk is er in het Avondmaal ook de lengte: we zien uit de naar de wederkomst.

We gaan straks de wijn nieuw drinken met Jezus, er is het grote bruiloftsfeest.

Als Jezus met zijn bruid, de gemeente, het grote feest zal vieren.

Denk aan Efeze 5: hoe Hij het hoofd is en wij de leden.

Een feestmaal! In de toekomst, met de wederkomst.

Wat kun je daar soms naar verlangen als je hier onrecht, honger, gebrokenheid ziet.  

En tegelijk is er aan de communie ook het element van breedte:

Met elkaar eten we van dat ene brood en drinken we van de wijn.

We zijn met elkaar verbonden en hebben elkaar lief.

Je wordt gestimuleerd om elkaar te blijven liefhebben!

We eten samen en het is een afbeelding van hoe we in de gemeente zorg voor elkaar hebben.

We willen zorgen dat we liefde delen, en dat er in de gemeente geen gebrek hoeft te zijn.

Niet voor niets collecteren we aan het avondmaal voor de diaconie.

Heel mijn leven toegewijd aan zijn eer!

[#6] En als we zo de beweging omhoog gemaakt hebben, maken we ook de beweging weer omlaag.

Dat begint al met het omzien naar elkaar. Dat is heel praktisch en concreet.

Als je elkaar een pan soep brengt, een envelop met geld overhandigt, een klusje doet.

Maar het heeft ook alles te maken met je lunch op zondagmiddag.

Vanuit de liefde van Christus, dat Hij ons voedt en vervult, ga je anders met je eten en leven om.  

We zingen aan het eind van de dienst: Heer neem mijn stem, neem mijn uren, neem mijn goud.

Ik wil alles aan U geven. Niet voor niets wordt avondmaal ‘eucharistie’ genoemd.

Dankzegging en lofprijzing. De liefde van Jezus, zijn offer voor onze zonde roept dankzegging op.

Je wordt opgeroepen om zijn liefde te beantwoorden. Bij het avondmaal gebeurt dat met Psalm 103:

Loof de Heer mijn ziel, en al wat in mij is zijn heilige naam!

Loof Hem en vergeet niet één van zijn weldaden.

Wij helemaal: met hart, ziel, mond, handen en voeten. Met heel je leven.

Heel het heelal: de engelen, Gods boden. Hemel en aarde. Loof de Heer.

Ook alle schepselen de bomen, de planten, de bloemen: ieder prijst de Heer om zijn reddende liefde.

Juist doordat Gods liefde voor de schepping aan het avondmaal gevierd wordt,

kan heel de schepping Hem ook prijzen. Heeft ons dagelijks leven glans, krijgt de schepping glans.

[#7] Eucharistie, lofprijzingen, God grootmaken is een wezenlijke betekenis van het avondmaal.

Er zijn kerken waar mensen zelf brood, bloemen, drinken meenemen naar de kerk.

Ze laten zien: we offeren God onze gaven. We geven dankend weer wat hij ons geeft.

Daar gebeurt wat bij ons soms op dankdag gebeurt, dan is er ook wel eens een tafel in de kerk.

Dan wordt er mais, een zonnebloem, graan, een brood, appels, peren, druiven, van alles neergelegd.

Moeten we dat ook bij het avondmaal gaan doen. Op die manier onze producten dankend brengen.

Was niet het Pesachfeest dat Jezus vierde met zijn leerlingen, het laaste avondmaal eigenlijk een oogstfeest? Het feest van de eerste oogst. Waar Jezus met dankzegging de wijnbeker heft?

[#8] Zoekend in hoe in de eerste eeuwen het avondmaal gevierd werd, kwam ik dit ook tegen.

Maar het komt maar bij weinig kerken naar voren. En we lezen dit ook niet in de bijbel.

Als we dit gaan doen met avondmaal lopen we gevaar! Hoe ontstond dit gebruik?

Men ziet aan de ene kant heidense invloeden: afgoden moet je gunstig stemmen met je cadeaus.

Je moet er wat voor over hebben. Ik doe dit voor jou, ik geef jou dit, zorg jij dan voor mij?

Dat staat recht tegenover de genade en het offer van Jezus Christus voor onze zonden.

Tegelijk merk je dat er ook een Oudtestamentische invloed in naar voren komt.

Graan, wijn, dieren worden daar aan God gebracht. Naar de tempel als een offer.

De priester brengt dat offer. Soms een offer voor de zonden, soms een dankoffer.

In de kerk is soms die offercultus weer naar binnengebracht. Door weer een priester aan te wijzen.

Door te spreken over het offer dat gebracht wordt. Doordat mensen iets voor God doen of brengen.

Pas op om zo het avondmaal in te vullen. Christus offer is éénmaal voor ons gebracht op Golgota.

Eenmaal stierf hij voor onze zonden. Op grond van dat offer pleit Hij in de hemel voor ons.

Krijgen wij genade door zijn lichaam en bloed dat voor ons geofferd is. Daar denken we aan terug.

[#9] Vanaf onze kant kunnen we nog geen zucht aan onze genade toevoegen.

Wij kunnen niets offeren, niets betalen, niets bijdragen aan de redding.

Daarvan wil Jezus de Farizeeën overtuigen: alleen door zijn lichaam en bloed heb je eeuwig leven.

Maar als je dan met Hem verbonden bent, dan is dat maar niet een mystieke, geestelijke band.

Te lang en te vaak hebben christenen hun geloof beperkt tot hun zielenheil.

Een scheiding gemaakt tussen geestelijk leven en het dagelijks leven.

Tussen de zondag en de maandag, tussen het brood van het avondmaal en het dagelijks brood.

Wie God met hart en mond en handen dank-zingt na het avondmaal;  

Wie God prijst met zijn ziel, maar ook samen met de engelen en alle schepselen,

die ziet dat Jezus deze aarde wil vernieuwen.

Die zegt: er is geen deel van mijn leven waarvan Jezus niet zegt ‘het is van mij’.

Die buit deze aarde niet uit, wil geen voedsel verspillen, maar zorgt voor de schepping.

Waar ging het mis? Adam ging in het Paradijs gericht op zichzelf leven voor die vrucht

in plaats van dat hij leefde van de zorg van God.

Dat betekent dat wanneer Gods Geest mij vult met liefde, ik werkelijk de breedte ga zien.

Ik wil graag dat er een eerlijke verdeling komt van eten en drinken, tussen arm en rijk, noord en zuid.

Mijn geluk ga ik niet zoeken in eten en drinken, meer en meer gebruiken en consumeren.

Jezus vult mijn hart. Hem breng ik de dank. Met heel de schepping.

De vogels, de bloemen, de mais, de aardappels, de regen, de zon, de sneeuw (Psalm 147).

Hem moet ieder prijzen en grootmaken! Dan gooi ik mijn eten niet weg.

Maar geef God de dank voor het eten, voor wie het verkoopt, wie het vervoert.

Dan bidden en danken we voor de agrariërs die het voedsel produceren.

Juist het aardse leven, komt door de dank aan Jezus, in de glans te staan van het eeuwige leven.

Gods pinkstergeest, die de aarde vernieuwt, vernieuwt niet alleen mijn hart, maar heel mijn leven.

Amen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: