Rom 9:16 – Wie verhardde het hart van Farao?

Preek gehouden Heemse, 19-8-2022

Tekst: Exodus 9:1-12; Romeinen 9:17 en 18

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

[#1] Hoe zou je het hart van Farao kunnen typeren?

Een harde steen of een zacht sponsje? Wilde hij luisteren of stopt hij zijn oren dicht?

Het is duidelijk dat zijn hart hard was als een steen!

Maar hoe kwam dat? Iemand stelde die vraag: doet Farao dat of God?

Ze had de geschiedenis van de plagen nog eens goed doorgelezen.

En ze kwam er niet uit: de éne keer wordt het aan Farao zelf toegeschreven.

Farao is zelf koppig, ongehoorzaam, wil het volk niet laten gaan (7:13; 8:15; 9:7 etc).

De andere keer staat er: God verhardt het hart van Farao.

Het komt door Gods goddelijke werking dat Farao niet luistert (7:3; 9:12; etc).

Een lastige vraag! Een vraag die veel te maken heeft met de uitverkiezing.

God heeft zijn plan, God kiest uit of verhardt,

Tegelijk hebben wij onze verantwoordelijkheid.

Zoiets appte ik haar: wij hebben het idee dat we zelf kiezen en onze keuzes maken.

Tegelijk zit God daarachter. Best wel lastige vragen.

Maandagmorgen dacht ik: zal ik zondag hier over preken. We hebben een middagdienst.

Een leerdienst, in vakantietijd, nog geen catechismus. Dan is dit mooi verdiepend.

Maar tegelijk dacht ik: heb ik hier wel zin in de vakantie. We kunnen het ook wat luchtig houden.

Ik heb nog een mooi boek staan over de vreugde van God: dat klinkt een stuk luchtiger!

Zoals je in de vakantie misschien wat makkelijker gaat snacken, dan dat je een stevige maaltijd op tafel zet.

[#2] Dus ik deed dit boek open en begon erin te lezen. Een boek dat echt gaat over God.

Wie Hij is, en hoe we er vreugde in krijgen om Hem helemaal te leren kennen.

De drie volgende hoofdstukken gaan over onze antwoorden op God.

Waarin we rust vinden door op deze God te hopen, tot Hem te bidden en met hem te leven.

Maar wat schetste mijn verbazing: wat wordt juist in dit boek beschreven?

Als het gaat over God leren kennen? Dat we hebben kennen juist ook in de uitverkiezing!

We worden echt blij, gelukkig, vol van vreugde, als we God kennen, helemaal zo als Hij is.

Niet alleen in de onderwerpen die ons makkelijk in het gehoor liggen.

Als het gaat over liefde, zorg, toewijding, redding, maar ook als het gaat over de moeilijke dingen.

Want we krijgen de vreugde en blijdschap niet als we alleen kiezen wat ons past.

Dan krijg je een beeld van een feel-good God, wat voor veel mensen nog wel mag bestaan.

Dan kies je ervoor om wel te geloven, maar alleen de mooie dingen eruit te kiezen.

Zeg maar om te leven bij fastfood en snacks, alles wat je lekker vindt en niet de degelijke kost.

Als we God echt willen kennen dan kennen we hem volgens Piper als de machtige,

De drieenige, die alles gemaakt heeft, die het gaat om zijn eer en zijn zoon gaf voor onze zonden.

Maar die ook de God is van de verkiezing. Die niet maar afwacht wat er gebeurt,

Maar die alles maakte, de wereld wilde redden en zelf zijn kinderen uitkoos.

Via de belofte aan Eva, via Abraham, Isaak en Jakob, zijn eigen zoon naar jou en mij vandaag.

Wat geeft er grotere vreugde dan deze God te helemaal te leren kennen?

Door nauw met hem verbonden te zijn en zijn vreugde en welbehagen in je hart toe te laten.

Door te beseffen dat zijn zorg en liefde, maar niet iets is dat uit jezelf komt.

Maar dat zich aan je opgedrongen, geopenbaard heeft, dat het niet anders kan dan door God,

Dat je op een gegeven moment ontdekt: ik geloof, ik belijd Jezus, ik ben gered, door zijn kracht!

[#3] Dus daarom toch een preek over deze pittige vragen.

Laten we nog even goed kijken wat de vraag precies is.

Vorige week zagen we de vierde plaag: al het ongedierte.

Ik weet niet hoe het u verging, maar ik moest er nog regelmatig aan terugdenken,

Als er weer een wesp was die mijn appelmoes ook lekker vond, of door wantsen op mijn arm.

En dan komt er de vijfde plaag: de heilige koe van Egypte wordt aangetast door veepest.

Niet vanwege de stikstof moeten er een percentage koeien weg, nee al het vee wordt ziek!

Alle dieren sterven, maar de dieren van Israël worden gespaard.

Waarom? Omdat Farao hardnekkig blijft weigeren om het volk te laten gaan.

Zijn hart is hard! Hij wil niet dat het volk vertrekt.

Maar dan komt de volgende plaag: Mozes moet as in de lucht gooien.

Ze krijgen allemaal zweren. Ontstekingen en puisten. Alle mensen. Zelfs de magiërs.

Alle rituele wassingen en verwachtingen van hun goden hielpen niet.

De Egyptenaren die zoveel hygiëne hadden, ze werden verschrikkelijk ziek.

Maar dan staat er: De HEER zorgde er ervoor dat Farao niet naar Mozes luisterde.

Wat? Dus de Heer probeert aan de éne kant door zijn plagen Farao te bekeren.

Aan de andere kant zorgt Hij er zelf voor dat Farao niet luistert, maakt Hij zijn hart hard.

Hoe kan dat hoe valt dat te rijmen?

[#4] Een paar dingen hierover:

allereerst valt op dat de schrijven van het boek er geen moeite mee heeft.

Kennelijk kan hij het naast elkaar laten staan.

Er is zelfs een tekst waar beiden tegelijk wordt genoemd: Farao deed het en God deed het.

Waar wij een probleem zien, voelde dat voor de schrijver en lezers uit die tijd dus minder.

Kennelijk zien ze wat mensen doen en wat God doet veel meer in elkaars verlengde.

Een tweede wat opvalt is dat pas na verloop van tijd staat dat God het hart verhardde.

Eerst was het Farao zelf die zich verzette, die het volk niet wilde laten gaan.

Maar als hij die weg in geslagen is, als hij vasthoudt aan dat standpunt.

Als hij steeds niet geluisterd heeft, dan wordt die weg als het ware bevestigd.

God sluit aan bij waar Faro zelf al voor gekozen heeft, zegt iemand.

Toch vraag ik me af of je dit kan zeggen: al eerder staat er dat God dit zou gaan doen.

Het blijft wel een lastige vraag: stel nu dat God toch al dit gekozen had voor Farao.

Had Farao dan zelf wel een keus? Als God zo gekozen had voor hem, kon hij niet anders.

Ik luisterde naar een podcast over reformatorische kerken, door christelijke journalisten van het AD.

In die kerken ligt veel nadruk op de uitverkiezing. Ze beschreven veel van die kerken, veel moois.

Maar ook wel het beklemmende gevoel dat dit op kan leveren: als alles al zo vast ligt.

Als God je wel of niet uitkiest, als je maar moet wachten of het jou gegeven wordt.

Wat heeft je leven dan voor zin, waarom zou je dan je best doen, waarom geloven en liefhebben.

Als je toch niet zelf kan kiezen, en God degene is die kiest. Het maakte het heel beklemmend.

[#5] Laten we om goed met deze vragen om te gaan kijken naar wat Paulus schrijft in Romeinen.

Hij heeft in dit boek ook veel pijn. Hij snapt het niet.

Zijn volksgenoten, de Israëlieten zijn toch Gods uitgekozen volk.

Maar nu nemen ze Jezus niet aan, verwerpen ze hem, missen ze de redding, de Messias.

Hij zou wel alles op willen geven dat zij er toch deel aan krijgen.

Zij zijn toch kinderen van Abraham: zij hebben toch de tempel, de wetten.

Zij hebben toch Gods belofte, zijn aanwezigheid: dat Hij zegt ik zal er zijn, voor jullie, altijd.

Hoe kan het zijn dat ze nu dan toch niet meer zijn volk zijn, en anderen wel.

Dat met Pinksteren iedereen die gelooft in de genade, gered zal worden.

Paulus worstelt ermee, maar hij komt ook tot een antwoord.

Er zijn kinderen van Abraham, die gelijk van hem afstammen.

Maar niet al die kinderen worden ook gered. Ismael van Hagar was zijn zoon,

Maar God ging verder met Sara’s zoon: Isaak. Die was een kind van zijn roeping.

En bij Isaak? Er waren twee kinderen, ze hadden dezelfde vader en moeder.

Je zou zeggen: dan delen ze automatisch in het heil, maar al voor de geboorte wordt gezegd.

De oudste zal de jongste dienen. Jakob heb ik lief, maar Esau heb ik gehaat.

Ook al geeft God zijn belofte, komt de roeping af om in Hem te geloven.

Hij is vrij om te kiezen wie Hij wil,

het hangt niet van de mens af, maar God schenkt de genade aan wie hij wil.  

Ik denk dat het behulpzaam is om hier te werken met een verschil.

God heeft zijn wil, een geopenbaarde, bekende wil, maar ook een verborgen, onbekende wil.

De éne wil kunnen we kennen, de andere niet: die blijft voor ons onbekend.

In de Dordtse Leerregels komen ze ook beiden naar voren:

God heeft alles in zijn hand. Hij kiest uit, al voor de wereld bestond, wie gelooft en wie niet.

Heel duidelijk staat dat in Efeze 1 en DL 1,7: God heeft voor de grondlegging een groot aantal mensen tot het heil uitgekozen.

Maar tegelijk staat er in: Op iedereen komt de roeping af om in God te geloven. DL I,3 God zendt boodschappers om mensen op te roepen tot geloof en redding.

Om Jezus lief te hebben, om het van zijn genade te verwachten, om te bidden om redding.

Wie Jezus dan liefheeft wordt gered!

Maar als dat nu niet Gods plan was, volgens die verborgen wil? Hoor je de tegenstelling?

Je vraagt naar Gods verborgen wil. Daar kunnen we hier niets mee! Die is verborgen!

Daar moet je niet op varen. God zegt tegen jou: geloof in mij, deel in mijn liefde, wordt gered.

En ja, dan achteraf, mag je zeggen: dat ik deze weg ga, dat is niet uit eigen kracht.

Ik geloof dat God het was die mij gekozen heeft en met mij verder gaat.

[#6] Plotseling komt Paulus nu ook terecht bij de Farao.

Wat God van hem vroeg was duidelijk: Hij had het volk moeten laten gaan.

Hij was ongehoorzaam, dat was niet goed.

Maar tegelijk voerde God zo zijn plan uit. Iedereen hoorde van zijn machtige werken.

Van de plagen en wonderen in Egypte, tientalen keren komt die wonderwerk terug in de bijbel.

Tot eer van zijn naam, tot zijn faam, deed God die wonderen en kwam men onder de indruk.

Zo kon God de ongehoorzaamheid gebruiken in zijn verborgen plan om zijn werk te doen.

Eigenlijk is het vergelijkbaar met wat er later met Jezus gebeurde.

Jezus moest sterven voor onze zonden, God zou zijn zoon overgeven aan de dood.

God koos een weg die wij niet begrepen, maar het was wel de weg om het kwaad te overwinnen.

Herodus, Pilatus, de romeinse soldaten, Judas, ze kregen een plek in Gods plan.

‘Jezus is overeenkomstig Gods wil overgeleverd, hebt U door heidenen laten doden’ Hand 2:23

Wat hadden zij moeten doen, wat was de bekende wil van God?

De hadden Jezus nooit mogen doden, mogen verraden, de hadden voor hem moeten knielen.

Maar ze waren ongehoorzaam, ze luisterden niet. Tegelijk kun je zeggen:

Gods plan werd zo vervuld. Hij verharde Herodus en Judas. Tot eer van zijn naam.

Om zo zijn verborgen plan uit te voeren. Voor wijzen was het verborgen:

Maar aan zijn kinderen heeft Hij het bekend gemaakt. Door Jezus dood vind je het leven!

[#7] Ik denk niet alle vragen hiermee beantwoord zijn. Laat het duidelijk zijn:

Wij kunnen die vragen nooit helemaal beantwoord krijgen.

Ook in je eigen leven kunnen er duizend vragen zijn, begrijp je het niet.

Maar door die onbegrepen vragen volvoert God wel zijn plan.

Soms lijken dingen voor ons tegenstrijdig maar God doet je als het ware met twee lenzen kijken.

Werkt Hij toe naar een volmaakte wereld, waar we God niet meer in raadsels zien.

Dan zullen we hem zien zoals Hij is, en de complete vreugde ervaren van het zijn met God.

En ondertussen: een gezonde leer, die niet alleen gaat over snacks, maar uitgebalanceerd is.

Die strijkt niet alle vragen toe met goed klinkende antwoorden. Die maakt ook niet passief.

Zo van: we zien wel wat er in Gods verborgen wil gebeurt. Nee, wie de bijbel leest,

Die wordt geraakt door die boodschap van God, die roeping niet alleen voor Joden,

Maar ook voor andere volken. Paulus beseft Hand 18:9: ik heb veel volk in deze stad, dus zwijg niet.

Jezus zegt: ik heb schapen die niet van deze stal zijn, iedereen moet mijn woord horen.

Uiteindelijk zal iedereen van elk volk, natie, taal en land Gods stem moeten horen.

Als het zo belangrijk is dat velen dat horen: laten we er dan op uittrekken, anderen helpen,

George Muller kwam zo onder de indruk van de heerlijkheid van God en had zoveel vreugde, dat hij die liefde wilde doorgeven. Hij ging weeshuizen bouwen, en wilde dat nog veel mensen van Gods liefde zouden horen. Laten we geloven dat God zorgt en zijn liefde gehoord moet worden! Amen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: